Page images
PDF

Auribus, et truncas inhonefto volnere naris.
Vix adeo adgnovit pavitantem, et dira tegentem
Supplicia; et notis conpellat vocibus ultro:
Deiphobe armipotens, genus alto a fanguine
Teucri,
Quis tam crudelis optavit fumere poenas?
Cui tantum de te licuit? Mihi fama fupremâ
No&te tulit, feffum vaftà te cæde Pelafgùm
Procubuiffe fuper confufae ftragis acervum.
Tunc egomet tumulum Rhoeteo in litore inanem
Conftitui, et magnâ manis ter voce vocavi.
Nomen et arma locum fervant. Te, amice, nequivi
Confpicere, et patriâ decedens ponere terrâ.”
Ad quæ Priamides: Nihil o tibi, amice! reli&tum:
Omnia Deiphobo folvifti, et funeris umbris.
Sed me fata mea et fcelus exitiale Lacænæ
His merfere malis: illa haec monumenta reliquit.
Namque, ut fupremam falfa inter gaudia no&tem
Egerimus, nofti; et nimium meminiffe neceffe eft.
Quum fatalis equus faltu fuper ardua venit
Pergama, et armatum peditem gravis adtulit alvo;
Illa, chorum fimulans, evantis orgia circum
Ducebat Phrygias: flammam media ipfa tenebat
Ingentem, et fummâ Danaos ex arce vocabat.
Tum me, confe&tum curis, fomnoque gravatum,
Infelix habuit thalamus, preffitque jacentem
Dulcis et alta quies, placidaeque fimillima morti.
Egregia interea conjunx arma omnia te&is

i

Emovet, et fidum capiti fubduxerat enfem;
Intra te&ta vocat Menelaum, et limina pandit.
Scilicet id magnum fperans fore munus amanti,
Et famam exftingui veterum fic poffe malorum.
Quid moror? inrumpunt thalamo; comes additus
unâ -
Hortator fcelerum Æolides. Di, talia Graiis
Inftaurate ; pio fi pœnas ore repofco.

Sed te qui vivum cafus, age fare viciffim,

Adtulerint. Pelagine venis erroribus a&tus,
An monitu divom? an, quæ te Fortuna fatigat,

Ut triftis fine fole domos, loca turbida, adires?

Hac vice fermonum rofeis Aurora quadrigis Jam medium ætherio curfu trajecerat axem: Et fors omne datum traherent per talia tempus; Sed comes admonuit, breviterque adfata Sibylla

eft:

Nox ruit, Ænea ; nos flendo ducimus horas.
Hic locus eft, partis ubi fe via findit in ambas:
IDextera, quae Ditis magni fub moenia tendit;
Hac iter Elyfium nobis: at læva malorum
Exercet pœnas, et ad inpia Tartara mittit.
Deiphobus contra: Ne faevi, magna facerdos;
Discedam, explebo numerum, reddarque tenebris.
I decus, i, noftrum ; melioribus utere fatis.
Tantum effatus, et in verbo veftigia torfit.

Refpicit Æneas fubito, et fub rupe finiftrâ
Moenia lata videt, triplici circumdata muro:

[graphic]

Vana tenere ferunt, foliisque fub omnibus hærent:
Multaque præterea variarum monftra ferarum,
Centauri in foribus ftabulant, Scyllæque biformes,
Et centumgeminus Briareus, ac bellua Lernæ
Horrendum ftridens, flammisque armata Chimæra,
Gorgones, Harpyiaeque, et forma tricorporis um-
bræ.
Conripit hic, fubitâ trepidus formidine, ferrum
AEneas; ftri&tamque aciem venientibus obfert:
Et, ni do&ta comes tenuis fine corpore vitas
Admoneat volitare cavâ fub imagine formæ,
Inruat, et fruftra ferro diverberet umbras.
Hinc via, Tartarei quæ fert Acherontis ad undas.
Turbidus hic coeno, vaftàque voragine, gurges
AEftuat, atque omnem Cocyto eru&tat arenam.
Portitor has horrendus aquas, et flumina, fervat
Terribili fqualore Charon : cui plurima mento
Canities inculta jacet; ftant lumina flammâ ;
Sordidus ex humeris nodo dependet ami&tus.
Ipfe ratem conto fubigit, velisque miniftrat,
Et ferrugineà fubve&tat corpora cymbâ,
Jam fenior; fed cruda deo, viridisque, fene&us.
Huc omnis turba, ad ripas effufa, ruebat;
Matres, atque viri, defunétaque corpora vitâ
Magnanimùm heroum; pueri, innuptæque puellae,
Inpofitique rogis juvenes ante ora parentum :
Quam multa in filvis autumni frigore primo
Labfa cadunt folia, aut ad terram gurgite ab alto
Quam multæ glomerantur aves, ubi frigidus annus
Trans pontum rugat, atque oris inmittit apricis.
Stabant orantes primi transmittere curfum,
Tendebantque manus ripae ulterioris amore.
Navita fed triftis nunc hos, nunc adcipit illos;
Aft alios, longe fubmotos, arcet arenâ.
AEneas, miratus enim, motusque tumultu,
Dic, ait, o virgo! quid volt concurfus ad amnem ?
Quidve petunt animæ? vel quo difcrimine ripas
Hae linquunt, illae remis vada livida verrunt?
Olli fic breviter fata eft longaeva facerdos:
Anchifà generate, deùm certiffima proles,
Cocyti ftagna alta vides, Stygiamque paludem,
Di cujus jurare timent, et fallere, numen.
Hæc omnis, quam cernis, inops inhumataque tur-
ba eft ;
Portitor ille, Charon; hi, quos vehit unda, fepulti:
Nec ripas datur horrendas, et rauca fluenta,
Transportare prius, quam fedibus offa quierunt.
Centum errant annos, volitantque hæc litora cir-
Cum :
Tum demum admiffi ftagna exoptata revifunt.
Conftitit Anchifà fatus, et veftigia preffit;
Multa putans, fortemque animo miferatus iniquam.
Cernit ibi maeftos, et mortis honore carentis,
Leucafpim, et Lyciæ du&torem claffis Oronten:
Quos, fimul a Trojâ ventofa per aequora ve&tos,
©bruit aufter, aquâ involvens navemque, virosque.

Ecce! gubernator fefe Palinurus agebat: Qui Libyco nuper curfu, dum fidera fervat, Exciderat puppi, mediis effufus in undis. Hunc ubi vix multâ maeftum cognovit in umbrâ; Sic prior adloquitur : Quis te, Palinure, deorum Eripuit nobis, medioque fub æquore merfit? Dic age: namque mihi, fallax haud ante repertus, Hoc uno refponfo animum delufit Apollo; Qui fore te ponto incolumem, finisque canebat Venturum Aufonios. En! haec promiffa fides eft? Ille autem: Neque te Phoebi cortina fefellit, Dux Anchifiada, nec me deus æquore merfit. Namque gubernaclum, multâ vi forte revolfum, Cui datus haerebam cuftos, curfusque regebam, Praecipitans traxi mecum. Maria afpera juro, Non ullum pro me tantum cepiffe timorem, Quam tua ne, fpoliata armis, excuffa magiftro, Deficeret tantis navis furgentibus undis. Tris notus hibernas inmenfa per æquora no&tis Vexit me violentus aquâ: vix lumine quarto Profpexi Italiam, fummà fublimis ab undà. Paullatim adnabam terræ: jam tuta tenebam; Ni gens crudelis, madidâ cum vefte gravatum, Prenfantemque uncis manibus capita afpera montis, Ferro invafiffet; praedamque ignava petiffet. Nunc me flu&tus habet, verfantque in litore venti. Quod, te per cœli jocundum lumen, et auras, Per genitorem, oro, per fpes furgentis Iuli;

« PreviousContinue »