Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

confirmari volebant, de minoribus et &c. Hoc Tibullo et aliis, 'statuere adhuc crescentibus immolabant. Sane ad aram,' Taubmann. ovem Græco more fæderi adhibuit. 172 Ili ad surgentem, &c.] Non Servius,

utique nunc Solem surgentem dixit, Sætigeræ fætum suis] Nam hic fæ jamdudum enim dies erat, sed discidus feritur. Varro Rei Rust. II, 4. plinam cerimoniarum secutus est, ut ' A suillo enim genere pecoris immo Orientem spectare diceret eum qui landi initium primum sumptum vide esset precaturus. Servius. tnr; cujus vestigia, quod Initiis Ce. Ili ad surgentis conversi lumina solis] reris porci immolantur, et quod Ini. Exemplaria pleraque vulgata surgentiis pacis, fædus cum feritur, porcus

tis solis omnino legunt, casu possesocciditur. Sed cur Varro primum il- sivo. Antiqua vero omnia quæcunlud, 'a suillo enim genere pecoris . que habere potui, ita habent, “illi ad immolandi initinm primum sumptum?' surgentem conversi lumina solem:' Hoc illustrabit Clemens Strom. II. 9. in quo structura concinnior, et elocuex vetere quodam Philosopho suis tio figuratior. Pierius. etymologiam afferente; dictum vide 173 Dant fruges manibus salsas] Far licet bv, quasi dûr, ut qui ad obou, et sal : quibus rebus et cultri asperid est, sacrificium et mactationem aptus gebantur et victimæ. Erant autem solummodo sit. Verba Græci Scrip- istæ probationes aptum utrum esset toris sunt: nézetai gap oộv Tivd Tv animal sacrificio. Obliquum etiam φιλοσοφούντων ετυμολογούντα τον ύν, cultrum a fronte usque ad caudam θύν είναι φάναι, ώς εις θύσιν και σφαγήν ante immolationem ducere consueveμόνον επιτήδειον. Εx quibus verbis

rant : nam hoc est quod dicit, Et vide ut locum Varronis restituat Vic. tempora ferro Summa notant pecutorius in Notis ad illum. Vide etiam dum.' Servius. quæ jam dixi I. viii. ad illud, cæsa Et tempora ferro Summa notant pejungebant fædera porca.' Ut Virg. cudum] Dubius sum, an hic accipiam 'setigeræ,' ita Lucret. 'setigeris sui. cum Servio cultrum obliquatum a bus.' Cerda.

fronte ad caudam; an cum Vate ipso Sætigeri fætum suis] Vulgata qui- evulsos pilos ovis, et setas suis. Ita, demexemplaria pleraque sætigere,fee- ut hanc evulsionem indicaverit verbis minini generis, legunt. In antiquis, istis, notant ferro summa tempora pecuquotquot legi, setigeri, virili genere dum. Et in hoc alterum inclino : nam scriptum est. Sunt vero ex eruditis profecto hoc videtur esse idem quod qui sætigeræ magis probent. Sed enim in vi. "Et summas carpens media Ti. Donatus aperte masculinum ag inter cornua setas.' Accedit judicium noscit genus ; ait enim, ' Fætum por- Germani, qui istis verbis ait videri ci dixit, non fætum porcæ, patrem respectum ad illud Hom. Il. 111, apvolens magis nominare quam ma νων εκ κεφαλέων τάμνε τρίχας, desecuit trem.' Pierius.

pilos a capitibus agnorum : et ad Eu171 Attulit admovitque pecus] Primo ripid. qui in Oreste de coma Helenæ, adtulit, inde admovit pecus, id est,

είδετε παρ' άκρας ως απέθριξε τρίχας, , hostiam. Servius.

Videte ut a vertice pilos evulserit. Cerd. Admovit pecus aris] Lucan. 1. sa Ferro] Festus ait, cultrum illum cris tunc admovet aris Electa cervice quo uterentur Flamines, Flamineæ, marem. Tacitus Annal. 11. admotas ac Pontifices, in sacris proprie dici hostias, sacrificalem apparatum,' &c. secespitam a secando, et esse cultrum Sueton. in Calig. “Admota altaribus ferreum, oblongum, manubrio eburvictima, succinctus poparum habitu,' neo, rotundo, solido, juncto ad capu

lum auro argentoque, fixo clavis æ Attius in Phæniss. citante Prisciano: neis atque ære Cyprio. Sic ferme "Sol qui micantem candido curra atille. Hujus mentio est in Sueton. in que equis Flammam citatis fervido vita Tiberii c. 25. “Nam et inter ardore explicas.' Ennius in Medea, ut Pontifices sacrificanti simul pro se citat Probus, 'Iuppiter, tuque adeo cespita plumbeum cultrum subjicien- summe Sol, Qui res omnes inspicis.' dum putavit.' Idem.

Cum Plut. in lib. de Doctrina Prin174 Paterisque altaria libant] Probus cipum scribat, Solem esse velut jusaltaria, id est, in altaria dicit, et pa- titiæ arbitrum et moderatorem, propteris pro ex pateris, ut vinum altaria ter fixam legem sui cursus; non viintelligamus. Ea enim quæ in alta- detur alienum, ut hinc advocetur ad ria funduntur, altaria dici voluit: alii juramenta. Inde Apul. 1. 1. ' Sed prius altaria species ararum tradunt. Serv. tibi dejerabo Solem istum videntem

175 Tum pius Æneas stricto sic ense Deum, me vera comperta memorare.' precatur] Hic prior precatur, quia hic Iuven. Sat. XIII, • Per Solis radios, mavult fieri fædus : stricto autem ense, Tarpejaque fulmina jurat. Philo tep. juxta quendam jurisjurandi morem συγχ. μάρτυς ήλιος. Cerda. ait. Idem.

Et hæc mihi terra precanti] Licet 176 Esto munc Sol testis] Bene eum etiam hic possit esse vocativus; nam primum invocat deum, quem orien- DELKTIK@s est dictum, ' Hæc terra esto tem intuens vidit : nam ait, Illi ad mihi testis :' ac si diceret, О Italica surgentem conversi lumina Solem.' terra testis mihi esto. Sane juxta Esto autem multi volunt tertiam Homericum fædus, hic inducit fieri : esse personam, id est, sit mibi Sol nam ut ibi Priamus, ita hic Latinus ; testis : quia sequitur, et hæc terra: ut hic Æneas, ibi Agamemnon et ut elocationem per nominativum fac. priores precantur, qui servaturi sunt tam intelligamus. Sed hoc non pro lus, quod ruperunt, qui postericedit, quia sequentia vocativum ha ores juraturi erant; ibi per Pandabent, ut, 'et tu Saturnia Juno: rum Trojani, hic per Tolumnium La. item, tuque inclyte Mavors.' Un tini, et hoc per speciem augurii, quæ de per vocativum eum omnia dixisse precatio maxima appellatur, dicit. Preaccipiamus : in học vero tantum ad catio autem maxima est, cum plures nominativum fecisse transitum. Idem. deos quam in ceteris partibus augu

Esto nunc Sol testis] Nihil est credo riorum precatur, eventusque rei bonæ aliud, quam sciat nunc Sol. Nam Ho. poscitur, ut in melius juvet; quod his mer. Iliad. x. Yotw vûv Zeùs, Sciat nunc versibus ostenditur, ' Esto nunc sol Iuppiter. Atque esto Latinum ab TotW testis, et hæc mihi terra precanti.' Græco. Et quidem Sol invocabatur in Servius. juramentis firmissimis, ut qui rerum Et hæc mihi terra precanti] In Roomnium sciens et lustrans. Ita Æn. mano codice, in Mediceo, et plerisque iv. “Sol qui terrarum flammis opera aliis manu scriptis, vocanti scrip. omnia lustras.' De Chariclia Heliod. tum:

nempe, quod satis erat proxi1. VΙ. τάς δε χείρας εις ουρανόν ανα miore versu dixisse precatur. Sed τείνασα, και βοώσα εξάκουστον, ήλιε enim Donatus omnino precanti legevápxa #poyóvwv fôr, deye. Sic et git, ut vulgata habent exemplaria. Iliad. II. 'Hélos 8', $s márt épopas,

Pierius. Kad nert' TAKOVELS. Propert. Eleg.

Et hæc mihi terra precanti) Conjun11. 32. “Testis eris puras, Phæbe, vi git cum Sole, ut Homerus Il. XIX. dere manus.' Æschyl. in Prometh. Yota în te kal fuos: sciat et terra et Και τον Πανόπλην κύκλον ηλίου καλώ. Sol. Et Εurip. in Medea, Όμνυ πέδων

non nocere.

vîs matépa Alov tatpós. Ephippus none, qui vicerat bis. Servius. apud Atheneum lib. x. Bà Thy riv. Jam melior] Quoniam Juno infesta Homerus, και ποταμοί, και γαία. Qnia erat Trojanis, precatur ut animum scilicet terra habita pro Dea. Inde mutet, et Trojanis bona esse velit. Euripid. in Hecub. mótvia toàn, quod Quasi dicat: Ad te redeas, et te deam attributum Dearum est. Per hanc esse memineris, cujus proprium est jurat Hippolytus apud eundem, kal

Turneb. πέδον χθονός όμνυμι. Cerda.

Inclyte Marors] Bene induxit Mar177 Quam propter] Propter habet tem poëta, quem scit Romanæ stirpis accentum, quia est postposita præ. auctorem. Servius. positio, id est, propter quam tantos. 180 Torques] Hoc loco regis freno: Servius.

sic alibi, Ipse pedes tegmen tor178 Et pater omnipotens] Et quæ quens immane leonis :' alibi, sustines, cæruleo sunt numina ponto. Ceterum, ut, “ Axem humero torquet.' Idem. quod in precatione dici solet ut me. 181 Fontesque Auviosque voco] Conlius juvent, melius fortunent, gruenter, cum a Tyberino flumine cit his versibus : Si nostrum adnu sit admonitus, quæ agere deberet. erit nobis victoria Martem. Idem. Idem.

Et pater omnipotens] Alludi ad ri. Fontesque fluviosque voco] Accipe tum solemnem, et verborum formu- fontes et fluvios Italiæ, juxta illud lam, qua Romani in sanciendis fæde- I. vii. ' et adhuc ignota precatur Fluribus et bellis indicendis usi, Turne. mina. Nihil tamen vetat extendi bus docet xxx. 29. Livius : « Audi ad Auvios alios. Nam Homerus de Juppiter, et tu Juno, Quirine, diique omnibus, kal Totquol, kal yaia, &c. Et omnes cælestes, vosque terrestres, Plutarch. in vita Demosthenis hanc vosque inferni andite,' &c. Jurat formam juramenti adhibet, ja griv, autem et hic Eneas deos superοs, μα κρήνας, μα ποταμούς, μα νάματα. * Et pater,' &c. et medioximos, quæ- Cerda. que ætheris alti Rell.' et inferos, Quæque ætheris alta Relligio] Post

vimque deum infernam.' Græcis specialia intulit.generalitatem. Sane ουρανίους, , xoovious, et ToxBovlovs. religio dicta, quod ea homines reliTaubmannus.

gantur ad cultum divinum. Servius. Et tu Saturnia conjunx] Romanus Quæque ætheris alti Relligio] Id est, quidem codex, et quidam alter Vati. Dii, qui in æthere coluntur : divina canæ Bibliothecæ manu scriptus con- paraphrasi, ut ait Scalig. Taubm. jux, cum antiquiorum impressionum 182 Ponto] Id est, in ponto : et exemplaribus legunt; in Oblongo, quidam hoc loco a filio Veneris jnrePomponii Læti deliciis, in Mediceo, jurando, velut matris, volunt inditam et plerisque aliis Saturnia Juno legi- mentionem. Servius. tur, quod plausibiliter magis accep 183 Cesserit Ausonio si fors] Si forte: tum est ab eruditis : quamvis posito et bene dubitat de hoc. Contra cum Jove, conjux non indecore additum ad suum venerit nomen, dicet, . Ut videretur. Sed Donatus quoque Juno potius reor, et potius Dii numine firlectionem agnoscit. Pierius.

ment.' Sane ratione non caret, quod 179 Jam melior, jam, diva, precor] primo de victoria Turni loquitur, Ac si diceret, Non Saturnia, id est, post descendit ad suam : scit enim jam minine nocens, et Trojanis pro in auguriis prima posterioribus cepitia : aut melior non optantis, sed dere. Idem. adfirmantis accipiamus: potuit enim 185 Cedet Tulus agris] Vetera quæintelligere minus se impugnari a Ju- dam exemplaria cedat habent, quæ.

est.

dam etiam cedet, ob synchroniam sci- sine dubio una cum rege vincetur. licet, quod seqnitor referent, et laces- Serrius. sent. In Donati tamen paraphrasi Æterna in fædera mittant] In Obomnia hæc dicta videntur per impe- longo codice mittent est affirmativo randi modum. In Mediceæ Biblio- modo, de futuro, boni ominis caussa : thecæ antiquo codice, ultima syllaba et pariter sequitur, 'Sacra deosque tota abrasa est, ei superne, det ascrip- dabo.' Pierius. tum: unde cedet priorem lectionem 192 Sacra deosque dabo] Captat grafuisse conjicias. Pierius.

tiam populi, quia magna fuit apud Cedet lulus agris] Singulari artifi, majores sacrorum cura, sicut diximus cio, et prope adulatorio excogitatum: supra : unde nunc Æneas id agit, ne quod non tam Æneæ quam Iulo pereant. Et re vera constat sacra quæri Italia significatur: ut Juliæ Phrygia nunc Latinis tradita coluisse familiæ gratia quæratur, ad quam

Romanos. Servius. Deorum fatis imperium delatum sit. Latinus habeto] Aut antiquus vocaTurneb.

tiyus est : aut habeto tertia persona Rebelles] Homo rebellis dicitur; res Sane sciendum, quia crebra so. ipsa rebellio, non rebellatio: sic Sueto. ceri commemoratione sibi favorem nius. Servius.

Latini conciliat; item dicendo, 'mi187 Sin nostrum, &c.] Antiqua ex.

hi mania Teucri Constituent, popu. emplaria pleraque si nostrum le- larem gratiam captat; quia supra dix. gunt. Sed enim orationis ordo, ut erat Drances, “Saxaque subvectare sin legatur, exposcit : eaque lectio humeris Trojana javabit.' Idem. in Mediceo et probatioribus aliquot 196 Suspiciens cælum] Prima precodicibus. Pierius.

cantis nota. Homer Il. xix. Euçduevos Adnuerit nobis victoria Martem] Hy- δ' άρα είπεν ιδών ες ουρανόν ευρύν. Εt pallage : pro, 'Sin noster Mars ad- lib. ult. EXET' ČTEITA, videlicet, oupanuerit nobis victoriam :' nam Martem vòv eio avidáv. Cerda. victoria comitatur. Servius.

Tenditque ad sidera dextram] Altera Nostrum adnuerit nobis victoria Mar. precantis nota. Apud Dionys. jurans tem) Scaliger exsultabundus, . Sic,' Fecialis Romanus, detracto capitis inquit,“ loqui puto Deorum proceres amiculo, et sublatis in cælum maniin conciliis cælestibus.' v. 3. Est au bus, ut moris est, a Diis precatur.' tem hypallage: pro, si Mars annu Nihil frequentius in Græcis, quam erit nobis victoriam. Nostrum dixit, åvao xeiv tas xeipas inter precandum. pro, nobis faventem et secundum : Eurip. in Hel. Altouuedo, opods wévas quasi Mars eorum sit, qui victoriam apds oúpavdu 'Pettoúvo, Iva, &c. Sed obtinent. Nostri enim Dii, sunt Dii quare sublata manus inter feriendum propitii. Turneb. xxIII. 14. et xxiv. fædus ? Quia hæc est maxima nota 26. et ix. 30. ubi Servium ista pa- fidei datæ in juramento. Lucan. 1. 1. rum accommodate explicasse scribit. “his cunctæ simul assensere cohortes, Taubmann.

Elatasque alte quæcunque ad bella 188 Et potius Dii numine firment] vocaret, Promisere manus.' Idem. In vetustissimo quodam exemplari 197 Terram, mare, sidera juro] Et legere est, et proprius Di numina ornatior elocutio, et crebra apud mafirment.' In Romano quoque numina jores, quam si velis addere præposiscriptum est: sed numine vulgata lèc- tionem, ut dicas, “Juro per maria, tio magis recepta. Pierius.

per terras.' Eadem autem bene 191 Invictæ] Quasi invictæ : nam dixit: nam pro mari, ille fontes et

Auvios posuit, pro sideribus Solem. tum, ita hominibus suum : itaque Servius.

signate Latinus vim infernam,' no198 Latonæque genus duplex] Ac si tans vim juramenti quo illigatur. diceret, utrunque sexum prolis Lato- Apud Athen. lib. ix. cum convivæ næ vel sobolis. Et bene in fæderi- vellent quidpiam scire a coquo, ille bus duplicia invocat numina, quia in se non dicturum juravit per eos qui unum duo coituri sunt populi. Id. mortui fuissent in Marathone: quo

Latoneque genus dupler] Utrumque audito, έδοξε πάσιν διά τον τηλίκον τε sexum Latoniæ subolis : Apollinem 8pkov Meth Bid's erdal tov burpwnov. Neet Diapam, id est, Solem ac Luvam. que impedit hoc juramentum violaIta, "Solis genus,' dicta est Solis tum postea ab coquo, utpote homine filia Tibullo iv. 1. et Hymenæus, ridiculo. Cerda. * Uraniæ genus,' Catullo. Taubm. Vimque Deum infernam] Circum

Janumque bifronten] Rite invocat: locutio est, pro, Diis infernis : ut, quia ipse faciendis fæderibus præest. 'odora canum vís,' pro canibus. TurNamque postquam Romulus et Titus neb. xxi. 14. Taubmann. Tatius in fædera convenerunt, Jano Diri] In antiquis porro omnibus simulacrum daplicis frontis effectum exemplaribus scriptum observavi est, quasi ad imaginem duorum po- duri: et apud Servium tale aliquid pulorum. Legimus tamen etiam Ja- observes, dum exponit duriciem innam quadrifrontem fuisse. Unde Mar. exorabilem, pro vimque Deum infertialis ait, “Et lingua pariter locutus nam. Ditem vero “flecti indocilem' omni.' Nam omnis de duobus non ait Claudianus, quod congruit duro. dicimus. Servius.

Pierius. Janumque bifrontem} Visitur Jani Sacraria Ditis] Sacrarium proprie bifrontis effigies in nummo Antonini, locus est in templo in quo sacra reapud Ant. Augustin. Tab. xli. n. 9. ponuntur: sicut donarium est ubi dextra bastam tenens, hoc modo. collocantur oblata : sicut lectister. Emmeness.

nia dicuntur, ubi homines in templo sedere consuerunt. Servius.

Diri sacraria Ditis] Notat Erythr. esse hæc, quæ sanctaria appellat Plin. quæ Plut. amóponta. Sed putemus potius allusisse Poëtam, non quidem

ad cellas Deorum, quæ dicta sacraS

ria, sed ad execranda inferorum loca, de quibus Homer. Il. xx. Tá te OT UYÉovoi Ocol Rep. Cerda.

200 Qui fædera fulmine sancit] Confirmat, sancta esse facit: quia cum fiunt fædera, si coruscatio fuerit,

confirmantur : vel certe quia apud 199 Vim] Duritiem inexorabilem. majores aræ non incendebantur, sed Servius.

ignem divinum precibus eliciebant, Vimque Deum infernam) Hoc jura- qui incendebant altaria. Sancire aumentum directe oppositum juramento tem proprie est sanctum aliquid, id Deorum. Hi per Stygem, homines est, consecratum facere, fuso sanper Manes, Infernum, Ditem. Ut guine hostiæ: et dictum sanctum, quas vero Diis inviolabile suum juramen- si sanguine consecratum. Serrius.

C

« PreviousContinue »