Page images
PDF
EPUB

AENEIDOS

LIBER SEXTUS.

wwwwwwwwww

w.wwwwww

ARGUMENTUM.

duce, per

Comas advectus Æneas, antrum Sibyllæ petit, peractoque de more sacrificio, Phæbi oraculum consulit. Ibi et instantia pericula, et futuri belli eventum discit i- 160. Miseni cadaver in litore inventum comburit, reliquiasque sub proximo monte sepelit, qui Miseni nomen ab illo obtinuit 235. Inde columbarum ductu ad aureum ramum pervenit :

quo.

decerpto , mactatisque hostiis deos inferos veneratus, Sibylla

Averni fauces ad inferos tendit — 336. Palinurum, quod sepulcri honore careret, circa Stygiam paludem oberrantem invenit, eumque una in ulteriorem ripam trajicere cupientem Sibylla prohibet, cenotaphiique et exsequiarum spe consolatur — 383. Post hæc Stygem trajectus Æneas, Cerberoque medicatis offis sopito, per loca infantium eorumque, qui falso crimine damnati capite supplicium luerant, iter faciens, pervenit ad sedem eorum, qui amoris impatientia manus sibi consciverant — 449. Ibi Elisam conspicatus quum ei se purgare vellet, illa indignabunda conspectum ejus effugit - 476; inde progressus Deiphobum in sedibus eorum, qui bello aliquando claruerant, multis vulneribus lacerum conspicit, necisque ejus indignum modum ab ipso edocetur - 534. Relicto deinde ad lævam Tartaro, sceleratorumque penas a Sibylla edoctus — 627, ad Ditis ipsius monia contendit, aureumque ramum in ipso regiæ limine defigit -- 636. Post hæc ad fortunatorum sedes iter instituit, et a Museo

patrem snum perducitur-6-8. Ibi Anchises Eneam filium animarum originem, purgationem, et consummationem edocet, eique Albanorum Romanorumque regum recensum facit, nobiliumque aliquot Romanorum nomina percurrens, ad

ad

[ocr errors]

an

et om

Julii Cæsaris et Augusti laudes descendit 860 : Marcellumque Octaviæ filium, immatura morte præreptum, miris in cælum laudibus effert 888. Inde

per

eburneam portam superos egressus, socios revisit, relictisque Cumis Caietam petit.

Etiam hoc episodium libri sexti ta, animis et judiciis. Videntur ab argumenti Eneidis summa alie- utilitatem hujus inventi, avocandi num, paullo longius petitum, et in lectores ad res inferas, sensisse magna suavitate tamen, narratio- alii; nam videmus, Homeri in nis, et quam illa habet delectationis

Odyssea exemplo, Necyias a mulcursum sistere, impetum inhibere, tis passion poetis epicis esse freHomius censebat. Hoc vero est quentatas; conf. inf. Excurs. I; poetam in ordinem

cogere,

ad debent enim hæ narrationes habere nalium formulam revocare,

magnam vim ad animos mirarum nes ingenii vires infringere. Est rerum specie tenend is. Vidit praenim hoc inter poetæ epici artiti- terea Virgilius, pro heroibus, quos cia, quum in una actione detexenda llomerus commemorat, se Platocarmen epicum coerceatur, ut, nicis commentis de animabus, anvariande narrationis depellendi- tequam hanc vitam ingressæ sint, que subeuntis fastidii caussa , ad in alio loco degentibus, commode alia ornamenta , etiam ad seriores uti posse, ut Eneæ posteros et res historias, descendat. Maronis au- Romanas carmini intexeret. Neque tem mos ille est perpetuus, ut, vero nihil, quod ad hunc descendum miratione rerum novarum et sum ad inferos duceret, aut ejus insolitarum animos audientium expectationem faceret, antecessit. teneat, vaticinia, somnia, etiam Annon meminimus ab Anchise mortuorum responsa, futuræ su- umbra hunc descensum filio fuisse bolis recensum in subsidium adhi- mandato et monitu injunctum (lib. beat. Neque vero tam otiosum est V, 731 sqq.)? et multo ante jam Episodium, quam alterum paullo Heleni monitu lib. III, 441 sqq.? ante de Palinuro : nam in ipso ad Quum autem totum poema, et dig, Italiam accessu, de rerum eventu nitatis epicæ plurimum et gratiæ ac in nova sede capienda Sibyllam delectationis ex vaticiniis habeat: consulere, non ineptum erat; quæ, ut alio loco (Disquis. s. VI quumque illa Anchisen in inferi

de rer. in En. tract. inventione) consulendum esse diceret, necesse est observatum, ab obscurioribus erat responso obtemperare. Ani- ambagibus progressa mox ad dimadvertendum porro est, primum

sertiora et clariora effata proce• Æneze ad Italiam aditum hac nar- dunt: præparatur etiam hoc libro ratione dignitatis et majestatis re- legentis animus ad casus et res, ligiosa vim et honorem accipere; mox in Latio eventum habituras, nec alienum ab Æneidis argumento primum Sibyllæ responso, v. 84posteritatis recensum haberi pos- 97 , tum Anchise oratione et rese; inprimis ex Romanorum, qui- censu animarum, quæ mox proge bus suam Æneidem condebat poe- nies Æneæ esset futura,

Sic fatur lacrimans, classique inmittit habenas,
Et tandem Euboïcis Cumarum adlabitur oris.
Obvertunt pelago proras; tum dente tenaci
Ancora fundabat navis, et litora curva
Prætexunt puppes; juvenum manus emicat ardens
Litus in Hesperium; quærit pars semina flamme
Abstrusa in venis silicis; pars densa ferarum

5

unco

morsu.

1. 2. De his verss., quos alii libri superioris fini subjiciunt, v. ad e. I. et hic Sery.

:- 2. Cymarum passim vetustissiina exemplaria. vid. Heins. cf. Pier. ad v. 98 ex Kúpn. - 3. Obtendunt alter Menag. cum d. see. Hamh. — 4. fundebat tres Burm. .-5. Protexunt Zulich. et Exc. Burmann. eminet pr. Moret. – 7. Obstrusa aliquot Pier. et Burmann. ex more. Abstrusum ignem Georg. 1, 135 vidimus. in

1-8. “Ως φάτο δακρυχίων Home- 4. conf. Wernsdorf. P. M. T. IV, ricum. Novum clavum ei, quem

p. 393 sq. Habet res difficultates, Palinurus in mare præceps secum

quæ tamen ad poetæ lectionem avellerat ( sup. V, 588. 589 ), nihil faciunt. Cf. Simsoni Chronic. substitutum fuisse non dubito; sed ad A. M. 2954. A seriore certe hoc non est, classi immisil habe- teinpore ad antiquiorem Æneæ nas; verum simpliciter excepto ætatem Cumas a Chalcidensibus velis expansis vento, cursum ur- conditas retraxit Virgilius, cf. Gell. gebat classis, et navem regebat - X, 16. - 3. dente tenuci. sup. I, 169 neas, qui in Palinuri locum suc

non alligat ancora cesserat. Nota metaphora ab auri- fundabat exquisitius quam, firmagatione : quam sup. V, 662 de bat, tenebat, v. 6. 7. Sinilia Æn. flamma vidimus : furit immissis 1, 174 sqq. Ac primum silici scinVulcanus habenis 2. Euboicis tillam excudit Achutes etc. et Ge. Cumarum oris. Liv. VIII, 22 Cu- I, 135 Ut silicis venis abstrusum muni ab Chalcide Euboica origi- excuderet ignem. σπέρμα φλογος nem trahunt. v. Cluver. Ital. ant. apud Homer. notum. pars densa lib. IV, p. 1102, et qui nuper ni- ferarum Tecta rapit silvas. Quid mis operose rem prosequutus est est rapit? si, corripit, colligit, singulari volumine Martorellus comportat; aut, diripit ; nihil poNeap. ( Gli Euboici secondi Abita- test jejunius dici grandibus istis tori della Città di Napoli ). De et turgidis verbis : densa ferarum conditoribus locus classicus ap. lecta. Igitur poeta necessario deStrabon. V, p. 243. Origines urbis huit ita accipere : rapit cursu , raantecedere debuere colonias loni- pido cursu perlustrant silvas, ut cas et Eolicas. v. Vellei. Paterc. I, vel fontem aquæ investigent, vel

10

Tecta rapit, silvas; inventaque flumina monstrat.

At pius Æneas arces, quibus altus Apollo Præsidet, horrendæque procul secreta Sibyllä, Antrum inmane, petit : magnam cui mentem animumque Delius inspirat vates, aperitque futura. Jam subeunt Triviæ lucos, atque aurea tecta. Dædalus, ut fama est, fugiens Minoïa regna, Præpetibus pennis ausus se credere cælo,

abest ab Exc. Burmann.-8. silvas inventaque fl. m. ante Heinsium jungebatur; itaque distinxit ille post silvas, monstrant Gud. a m. sec. - 11. A. i. subit Parrhas. - 14. est a multis Pier. aberat. M. tecta Ven., sollenni permutatione. cf. Burm. -- 15. pinnis Viedic. Possis jungere : Præpetibus pennis ausus se credere, cælo In

- Languet sic cælo. Et Ovid. Met. II, 377 de cycno : nec se cæloque Jo

suelum

et

ferarum prædam ad epulas exquirani, ut lib. I, 192 seq. Sic campum rapere

dicitur

equus, æquora rapere navis. Ita eadem sententia, quæ infra v. 179: Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum.

9 - 12. Ad templum Apollinis , quod antiquissimum fuit ad C1mas, monti impositum, et inde ad subjacens Sibyllæ antrum tendit Æneas. De utroque v. Excurs. III. Facit autem id ex Heleni ( II, 441 sqq.) et umbræ Anchisæ monitu V, 731 sqq. arces; erat templum in montium jugis; hinc Apollo altus et præsidet arci, quatenus templum tuetur, et cum eo urbem, monioûxos. Porro Sibylla horrenda, epitheto translato; erant secreta (h. e. secretum) horrenda. cf. VII, 172. mentem animumque Homerico more κατα φρένα και κατα θυjóv. inspirat magnam mentem , seu, indit mentem valde commotam, ir govorâræv, ut inspirare amo

ignem, £n. I, 688. sive, aftlat ejus mentem, movet, incitat, furore: et hoc melius.

13. Iter ad Apollinis templum ( aurea tecta ) erat per lucum, quo illud ambiebatur; ex more vetere. Hecatæ autem ille lucus cum toto Averno sacer, vel, ut loquuntur alii, Proserpicæ. conf. Excurs. II.

14-19. Fuisse famam antiquam apparet, templum Apollinis Cumanum a Dadalo esse extructum. Videntur Siculi et Itali, quicquid apud se miræ vel præclaræ artis haberent, ad Dædalum retulisse. Colligas hoc vel ex Diodori lib. IV, 78. Habuitque adeo forte horum populorum ars ædificandi et sculpendi originem suam Communis narratio est, Dædalum ex Creta profugum in Sicilia a Minoe fuisse oppressum. At poeta, aliam famam sequutus, Dædalum ex Sicilia quoque fuga evasisse statuit. Præclare Servius : Dædalus vero, primum Sardiniam , ut dicit Sallustius lib. II Historiarum, post delatus est Cumas : et templo Apollini condito, sacratisqueeialis, in foribus hæc universa pinxit. Ce terum totum, qui sequitur, locum

e Creta,

Tem

[ocr errors]

Insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos,
Chalcidica que levis tandem super adstitit arce.
Redditus his primum terris, tibi, Phæbe, sacravit
Remigium alarum, posuitque inmania templa.
In foribus letum Androgei : tum pendere pænas

20

vique Credit Stagna petit. - 16. pariter Franc. erravit Witt.

17. Chalcidicam - arcem Medic. Chalcidicas arces Marius Plotius lib. de metris. Apud Gell. X, 16 scriptura extat vulgata. Quartum casum præfert Heinsius. Calchidica, Calcidia , Calcidica, Chalchidica , aberrationes codd. v. ad Ecl. X, 50. Est Xanxes ,Xarxidirés. - 18. huc Zulich., non male. v. Burm. 20. Androgei Heins. e codd. con

[ocr errors]

copiosius persequutus est Silius XII, 89— 103. Ornamenta saltem comparent studiosi. v. 15. Horat. I Od. 3, 34 : Expertus vacuum Dædalus aera Pennis non homini datis. Verba ex antiquiore sermone poetico servata. Cic. de Divin. 1, 47 ex Mario suo : Hanc ubi prepetibus pennis lapsuque volantem Conspexit. conf. sup. V, 254. In voc. præpes argutantur veteres Grammatici. v. Gell. VI, 6 et Serv. Nihil aliud est quam , celer, velox.

- 16. ad Arctos conf. Ge. I, 245. 246. Sane, sive ex Creta, sive ex Sicilia, sive ex Sardinia, ut modo e Sallustio traditum vidimus, profugus, Dædalus volatu versus septemtrionalem plagam contendit, dum Cumas advolavit. Erit tamen, quod haud neges, hoc valde tumidum a poeta dictum : gelidas enavit ad Arctos ; nec satis est dicere, prudentia id fecisse Dædalum, ne alæ ceratæ sole liquescerent; aut septemtrionis observatione, ut Servius et alii argutantur. Scilicet fuere plures olim de Dædali erroribus

per aerem narrationes ( ut in ipso Ovid. Met. VIII, 220 seq. non satis assequor quem cursum seu volatum tenuerit ), quibus ille etiam remotiorem septemtriona

lem plagam adiisse ferebatur; unde redux tandem Cumis Apollini templum ex voto posuit. Colligo hoc ex ipso poeta; tum convenit vetus narratio de ejus ad Electridas insulas in ostio Eridani accessu, de quo locus est in libro Mirab. Audit. c. 82 translatus in Steph. Byz. voc. ’Hasxspides; spectasse narratio videtur ad fabulas de Phaethonte: conf. inf. ad X, 185. enavit ( respexit ad hoc Quinctil. VIII, 6, 18), usitata illa metaphora inter volatum et navigationem. cf. Ge. IV, 59. Sic mox remigium alarum , ut sup. I, 301. cf. Guell. Chalcidica arce , Cumis. v. ad v. 2. levis, ornat epitheton volantem. sacravit tanquam donarium ex voto. Cogita notum morem eorum, qui ex mari erant servati. Etiam templum ex voto factum videri potest. Sic Cerda visum.

20 sqq. Possunt hæc, si paullo severius agas, a re aliena videri, et videtur poeta argumenti, quod a multis Græcis poetis tractatum fuit, quorum et fuere Theseides, dulcedine et copia abreptus esse. Sed observa, quam callide narrationem in sculpturæ argumentum mutaverit, et ad hoc cognoscendum otium fecerit Ænep, præmis

« PreviousContinue »