Page images
PDF
EPUB

MPR

P. VERGILI MARONIS

AENEIDOS

LIBER SECVNDVS

Conticuere omnes intentique ora tenebant.
inde toro pater Aeneas sic orsus ab alto:
'infandum, regina, iubes renovare dolorem.
Troianas ut opes et lamentabile regnum
eruerint Danai, quaeque ipse miserrima vidi
et quorum pars magna fui, quis talia fando

1 arrecti Plot. GL VI 453, 20 cf. Ribb. proll. 211
fui, alii 5 ERVERVNT P1 contra Diom. GL I 395

3ss dolorem,

5

SERV. 1 CONTICVERE OMNES quia supra [1, 725] dixit: 'fit strepitus Пtectis'. 'conticuere' autem pro conticuerunt: quod metri causa fit vel ratione clausularum. nec est ut quidam dicunt dualis numerus, qui apud Latinos numquam penitus invenitur. et bene 'omnes' addidit; poterant enim simul quidam, sed non omnes, tacere. INTENTIQVE ORA 5 TENEBANT aut ora intuebantur loquentis, aut inmobiles vultus habebant, ut [georg. 4, 483]: 'tenuitque inhians tria Cerberus ora', id est inmobilia habuit. aut 'tenebant' habebant, ut sit figura et intellegamus 'intenta tenebant', ut Terentius [Andr. 85]: 'nam Andriae illi id erat nomen. Teneo'. ideo autem hoc addidit, quia potest quis tacere nec advertere.] 2 INDE aphaeresis est, pro deinde: vel ut quidam volunt tunc'. TORO AB ALTO summus enim semper est pontificalis locus; non enim licebat

supra regem sacrificulum quemquam accumbere. cum enim dicit de Didone [1, 698]: aurea conposuit sponda mediamque locaviť ostendit illam regali, non sacerdotali loco discubuisse. et Aeneas ubique quasi sacratus inducitur. 15 dictus autem a tortis herbis est torus [p. 254, 206 Fun.]. et videtur hic ostendisse [1, 639]: 'ostroque superbo' et [1, 697]: 'aulaeis iam se regina superbis', ut aulam significaret. ab alto vero pro ex alto; mutavit praepositionem. PATER AENEAS honoris hoc nomen est.

orsus'.

ORSVS propter longam

25

narrationem. et】'orsus' hic 'coepit', alibi 'finit', ut [12, 806]: 'sic Iuppiter 20 3 INFANDVM quia viro forti victum se dicere et doloris et pudoris Test. IVBES vis, ut [Ter. Andr. 533]: 'iubeo Chremetem': nam aliter hoc verbum Aeneae persona non recipit. RENOVARE retexere, iterare. 4 TROIANAS VT OPES sic Horatius [carm. 1, 12, 22]: 'aut pingues Phrygiae Mygdonias opes'. 'ut' autem quem ad modum. LAMENTABILE REGNVM id est magnum, quasil dignum multa1 lamentatione, ut [6, 481]: 'hi multum fleti ad superos'. DANAI 'Argivi,1 dicti a Danao rege. nam Graeci proprie sunt Thessali a Graeco rege. 5 MISERRIMA VIDI est enim poena et in atrocitate spectaculi, ut [[in]] [11, 263]: Aetnaeos vidit Cyclopas Vlixes' et [3, 623]: vidi egomet, duo 30 de numero'. 6 PARS MAGNA TFVIl propter amissam coniugem. et hoc se commendat, ut paulo post [746]: aut quid in eversa vidi crudelius urbe ? FANDO dum ipse dicit. alibi 'dum dicitur, ut [81]: 'fando aliquod si forte tuas pervenit ad aures', quia gerundi modus est. quidam per infinitivum modum dictum accipiunt.

COD. D ADD. 16 torus: ut [5, 388]: proximus ut viridante toro consederat 25 opes: Opes semper dictae ad magnificentiam, sicut divitiae ad usum

4 cf. Non. II 5 quidem C1LH

APP. 2 quod om C 3 ratio P 6 aut-aut: id est P 7 hyians P 8 habuit: habebant C habebant om C, sed tenebant sscr. C2 intenti: del Schoell 9 tenebant: habebant C id erat CL2: deret L1: deerat H: erat ME 11 deinde: inde C'H1 12 summus enim [pontificalis sscr. C2] locus est C est semper LM 15 et om C autem post Aeneas sscr. C2 16 thorus autem ab h. t. d. e. C 20 cepit P 21 quia: quae CP 21s dicere dolori et pudori M: E e corr. 22 est om H: post doloris C cremetem H: chremeten C 23 personam L: C a. corr. 25 pinguis Hor. frigiae M 27 Argivi: Danai H 28 graco H: graio M1: cco P 29 pona C1 in XI ci Bergk 30 ego et C 31 maxima P coniugem amissam CP 34 aliquid LMC2: aliqui P, cf. ad l. quidam: sive P 35 per: pro P pro infinitivo modo Daniel

35

MPR Myrmidonum Dolopumve aut duri miles Vlixi
temperet a lacrimis? et iam nox umida caelo
praecipitat suadentque cadentia sidera somnos.
sed si tantus amor casus cognoscere nostros
et breviter Troiae supremum audire laborem,
quamquam animus meminisse horret luctuque refugit,
incipiam.

10

8 litteris minoribus antiquis insertus in M temperat y m Arus. GL VII 512 iam: a Prisc. GL II 390, 18 ll. 10 agnoscere y1 12 luctusque resurgit van Gent: luctu remugit Fr. Schoell (act. soc. philol. Lips. 6, 352)

SERV. MYRMIDONVM Myrmidones sunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi, qui eum de Scyro secuti sunt. dicti autem sunt Myrmidones propter hanc causam: Aeacus cum in arbore fici formicas, id est μúpunxas vidisset, optavit tot sibi socios evenire, et statim formicae in homines versae sunt. sed hoc fabulae est. nam Eratosthenes dicit Myrmidones 5 dictos a rege Myrmidono. MYRMIDONVM Myrmidones sunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi, quos ut quidam volunt de Scyro insula duxit ad Troiam. dicti autem sunt Myrmidones propter hanc causam: Aeacus, Iovis et Aeginae filius, cum vellet matris suae perpetuam memoriam permanere, insulam, in qua regnabat, a nomine eius Aeginam appellavit. hoc 10 indignata Iuno pestilentia cives eius omnes absumpsit; quod cum vidisset Aeacus petit a Iove, ut formicae, id est μvouηnes, quas casu animadverterat plures, in homines et suos socios verterentur. qui statim mutati in homines Myrmidones appellati sunt. sed hoc fabula est. nam Eratosthenes dicit, Myrmidonas dictos a rege Myrmidono, Iovis et Eurymedusae filio. 15 sane amat hos exercitus iungere; nam et post ait [29]: hic Dolopum manus, hic saevus tendebat Achilles? AVT DVRI MILES VLIXI 'duri' non laboriosi, sed crudelis, ut [X 44]: 'quem dat tua coniunx dura'. nam Vergilius pro negotiorum qualitate dat epitheta, cum Homerus eadem etiam in contrariis servet. sensus autem est : sine lacrimis haec nec a quovis hostium 20 dicerentur. illud autem quod Asinius Pollio [frg. 13 Fun.] dicit caret ratione, de Achaemenide dictum 'miles Vlixi', Myrmidonas vero et Dolopas praesentes esse, acceptos ab Heleno; sic enim dicti frangitur dignitas. MILES VLIXI sane quaedam si singulariter proferantur, interdum gratiora sunt, ut [1, 574]: 'Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur'. 'Vlixi' 25 autem vetus genetivus est, ut [1, 30]: ʻatque inmitis Achilli' 8 TEMPERET abstineat 9 PRAECIPITAT pro praecipitatur: verbum pro verbo, Tut diximus. et duas causas praetendit, quibus dicit non posse universa narrari, dolorem et tempus. CADENTIA SIDERA aut epitheton est siderum, quae semper et oriuntur et occidunt; aut certe maiorem partem noctis vult 30

esse transactam. per sidera autem noctem significat, quae somnos suadeat. 10 CASVS COGNOSCERE cognoscendorum casuum: et Graeca figura est. "casus autem fortunam, pericula; nam si mortem' dixisset, nostrorum' debuit dicere. 11 ET BREVITER Пpraescribit, quia Dido dixerat [1, 753]: a prima dic, hospes, origine nobis'. ergo non ad Didonis voluntatem, sed 35 narrantis officium. et quibusdam hic hysterologia videtur; prius enim est, ut Troiae laborem, post Aeneae casus agnoscat. SVPREMVM postremum,

ultimum dicit. eversionem enim Troiae tantum omissis superioribus narrat.] 12 QVAMQVAM ANIMVS MEMINISSE HORRET 'quamquam' melius praesenti iungitur tempori, ut 'quamquam scio, quamquam lego'. quod autem dixit 40 'meminisse horret' defectivi verbi ratio est; nec enim potuit dicere 'meminere'. et in his quae corrupta sunt naturaliter, ut 'odi' 'novi' 'memini' et omnia, duo tempora quae inveniuntur et suo et aliorum funguntur officio, ut 'memini' praeteritum est, legimus tamen et [Ter. Andr. 429]: 'memini videre, quo aequior sum Pamphilo' et [georg. 4, 125]: 'memini me turribus 45 altis Corycium vidisse senem'. quod si fit et in verbis integris, ut [3, 282]: 'iuvat evasisse tot urbes', quanto magis in corruptis? REFVGIT propter metrum pro praesenti praeteritum posuit. 13 INCIPIAM deest tamen, quia, cum praeponitur quamquam', subiungi necesse est tamen.

COD. D ADD. 3 Aeacus: Iovis et Aeginae filius cum post amissos pestilentia socios 18 laboriosi: quia non laudaret eum cum esset hostis, unde ille [Ov. met. 12, 547]: nam neque Deiphobum nec Polydamanta neque ipsum Hectora laudamus. quis enim laudaverit hostem?' sed duri id est crudelis memini

App.

45 Pamphilo: ubi praeteritum praesens significat item

1 Myrmidonum — 6 Myrmidono om C 3 aeacusio H: Aeacus iovis Karolir. 116 myrmicas (mir-) 5 fabula Z1 6 mirmidonas M dicte sunt H 7 Scyro Bergk: ferro C 12 mirmyces C 15 myrmidonais C dictos ex -tas ut vid. C Myrmidones autem a r. mirmidono dicti iovis et eurimedontis f. Pioves C1 eurimedone C 16 et om C1 18 quam det Verg. 19 eandem H 21 pollii ex pollio H 23 heleno ut tamquam de ipsis intellegimus eneam dicere. nec hos [ne eos [2] quidem posse calamitates troiae sine lacrimis explicare. sed si sic intellegamus frangitur d. E: ut-int. L2 im si sic LM2 enim intellegamus M2 dicit HL1 frangitur dicti C 24 sane seclus. Thilo 28 ut diximus: dictum est C 30 vult: dicit P 32 est autem greca figura C 33 periculam P (cf. nam quod sequitur) 34 praescripsit C 37 SVBREMVM C2 42 corruptae LE naturaliter om C novi coepi vulgo 43 et om MEL2C omnia om C: similia Pauly fungitur C1 44 ss praeteritum -fit: videre quo equior sum Pamphilo praeteritum est et memini coricium [coicium C1] vidisse senem quo fit C 45 videre o H minus recte (nam debuit sim) Terenti verba coniunxit Serv. 47 evassisse C 49 quia -tamen om Ci quanquam C2

« PreviousContinue »