Page images
PDF
EPUB

P. VERGILI MARONIS

Α E NE I DOS

LIBER SECVNDVS

Conticuere omnes intentique ora tenebant.
inde toro pater Aeneas sic orsus ab alto:
'infandum, regina, iubes renovare dolorem.
Troianas ut opes et lamentabile regnum
eruerint Danai, quaeque ipse miserrima vidi

5

TESTIMONIA.

AENEIDOS II. 1 Macrobius Sat. V 5, 1 Charisius 153 P. Priscianus de XII vers. Aen. 3, 44 Marcianus Capella I 90 Marius Plotius p. 252 G fragm. de vers. 14 p. 519 Endl. .conticuere o.' Quintilianus I 5, 43 Charisius 238 inscr. Pompeiana in bull. Neap. III 81 (cf. Buecheler mus. Rhen. XII 251) Servius Aen. III 718 ‘irtentique o. t.' Claudius Sacerdos I 108 Servius Aen. I 256 2 Charisius 240 Diomedes 497 Priscianus 1020. 1061 Marius Victorinus 2584 P. Marius Plotius p. 252 G. Terentianus Maurus 2008 “inde ... Aeneas' Terentianus Maurus 1683 Claudius Sacerdos I 84 Marius Plotius p. 267 G. Servius Aen. III 89 toro. alto' de gen. nom. 102, .14 H.

alto' Diomedes 373 P. 3-5 'infandum ... Danai' Macrobius Sat. V 5, 2 Charisius 202 Diomedes 388 P. 3 Nonius 56, 8 Diomedes 389. 497 P. Emporius rhet. p. 305 Cap. Terentianus Maurus 2832 Maximus Vict. de carm. her. 6 Marius Plotius p. 252 G. schol. Lucani IV 510 Servius Aen. III 261 V 749

infandum r.' Diomedes 496 Terentianus Maurus 1687 regina i.' Terentiarrus Maurus 1691 4 Donatus ad Ter. hec. III 5, 18 Augustinus de gramm. 2011 P. “Troianas ut o.' Diomedes 403 Servius Aen. I 601 5 'eruerint D. quae' Marius Plotius p. 299 G. * quaeque vidi' Priscianus 935 Servius Aen. I 114 II 499 'quaeque

fui' Donatus ad Ter. adelph. III 1, 3

sic ...

5 sq.

[ocr errors]

VARIA LECTIO.
AENEIDOS II. I arrecti Claudius Sacerdos

3-8 recte distinxit Haeckermannus in Muetzelii ephem. VI 263 sqq. dolorem, .... fui . cum aliis Wagnerus etiam in lect. Verg. 415 FANDVM (ND m. 2 add. P 5 ERVERVNT (corr. m. 2 P eruerint testatur Diomedes 389 P.

tenebat y

3 INdisc

10

et quorum pars magna fui, quis talia fando
Myrmidonum Dolopomye aut duri miles Ulixi
temperet a lacrimis? et iam nox umida caelo
praecipitat suadentque cadentia sidera somnos.
set si tantus amor casus cognoscere nostros
et breviter Troiae supremum audire laborem,
quamquam animus meminisse horret luctuque refugit,
incipiam. fracti bello falisque repulsi
ductores Danaum, tot iain labentibus annis,
instar montis ecum divina Palladis arte
aedificant sectaque intexunt abiele costas:
votum pro reditu simulant, ea fama vagatur.
huc delecta virum sortiti corpora furtim

15

6 sq.

TESTIMONIA.

6-8 quis ... lacrimis' Donatus ad Ter. hec. I 2, 53 quis ... Ulixi' Priscianus 706 P. schol. Hor, epod. V 14 quis ... Myrmidonum' Priscianus 811 schol. Veron. 84, 6 K. 0 quis t. f.' Diomedes 333 P. Servius Aen. II 361 7 'aut Ulixi' Claudius Sacerdos I 177 8 'temperet a l.' Arusianus p. 261 L. Fronto exempl. eloc. ed. Mai II 546 8 sq. 'et ... praecipitat' Charisius 241 Pris. cianus 796 nox

praecipitat’ Servius Aen. I 104 II 341 IV 251 XI 060 9 'suadent somnos' Servius Aen. I 753 10 de verbo 34 p. 164 Endl. 11 Marius Victorinus 2467 P. 12 sq. quamquam

incipiam’ Charisius 234 Diomedes 384 Claudius Sacerdos I 136 12 'quamquam ... horret' Charisius 202 Diomedes 388 Priscianus 1030 P. meminisse ... refugit’ Servius Aen. III 3 13 sg. “fracti ... Danaum' Donatus ad Ter. hec. I 2, 39 schol. Hor. carm. I 35, 16 13 'fracti ... repulsi' Servius Aen. III 1 schol. Veron. p. 85, 28 K. 15 sq. 'instar . aedificant' Nonius 452, 17 Arusianus p. 238 L. schol. Hor. carm. IV 6, 13 ecum .. aedificant? Quintilianus VIII 6, 34

15 'instar m. e.' Claudins Sacerdos I 163 schol. Hor. carm. IV 5, 6 16 Beda de metris 2371 P. secta costas' Isidorus orig. I 16, 4

abiete c.' Servius Aen. II 112 abiete texto’ Pompeius p. 53 L.

12 lulu

[ocr errors]

13 fracti

VARIA LECTIO.

7 Mirmidonum yb auduri c 8 literis minoribus sed eis antiquis insertus in M

temperat ym Arusianus, Fronto et a nox Prisciani exempl. humida o 9 sonnosc 10 SED PRybc

agnoscere y1 11 SVPPREMVM PRy supraemũ b fuppraemû c (el m. 2) y factic

FACTIS M factil bi fa.tif 62 repulli (I in ras.) 15 INSTRA (corr. m. 2) P INSTAR M

MONTISSN EĞUM (Q rubra) M EQVM P EQVVM Ryb aequũ c DIVINAE R diuine cl pala

16 abiecte yl 17 uagatur (8 e corr.) y 18 DILECTA Py1

SIMILIS

[ocr errors]

20

includunt caeco lateri, penitusque cavernas
ingentis uterumque armato milite complent.

Est in conspectu Tenedos, notissima fama
insula, dives opum, Priami dum regna manebant,
nunc tantum sinus et statio male fida carinis:
huc se provecti deserto in litore condunt.
nos abiisse rati et vento petiisse Mycenas

25

ergo omnis longo solvit se Teucria luctu.
panduntur portae; iuvat ire et Dorica castra
desertosque videre locos litusque relictum.
hic Dolopum manus, hic saevos tendebat Achilles,

TESTIMONIA.

19 “includunt c. l.' Arusianus p. 240 L. 19 sq. 'penitus complent' Priscianus 776 P. Pompeius p. 442 L. penitusque c. i.' Probi inst. III 3, 2 'cavernas i.' Servius Aen. I 118 20 Probi inst. I 4, 23 uterum ... complent' Isidorus orig. I 35, 6 22 insula d. o.' Charisius 245 Diomedes 455 P. Iulius Rufinianus 2416 R. 23 statio ... carinis' Servius Aen. II 735 IV 8 25 Donatus ad Ter. adelph. I 1, 2 Servius Aen. III 603 ‘nos a. r. ' Charisius 237 Donati ars III 1, 2 Probi inst. I 7, 7 Consentius de barb. p. 5

26 longo ... luctu' schol. Hor. carm. IV 6, 12 27 'iuvat ... castra' Isidorus orig. I 33, 5 iuvat ire et videre Dorica c.' Consentius 2057 P. 28 Servius Aen. IV 144 desertosque v. l.' Cledonius 1923 P. Iulius Rufinianus 242 R. 29 Nonius 410, 24 Quintilianus IX 2, 37 Servius Aen. II 7 'hie ... Achilles' schol. Lucani VII 328 Servius

29 sq..

I

VARIA LECTIO.

E 19 ceco y

20 Ingentes bic ingentis testatur Priscianus VTRVM (m. 2 sup.) P COMPLET M conplent (e e corr.) y

21 eST P

TENEDVS R 22 iNSVLA P 23 nuNCP 24 in superscr. b littore bl CONDVX P 25 ABISSE (I sup. abras.) M ABIESSE R ABISSE P abiisse testantur grammalici cum Servio et ... Mycenas : cf. v. 180, unde fortasse haec huc inlata sunt, cum inperfectam reliquisset poeta sententiam. PETISSE PRY PETISSE M peliisse testatur Servius micenas ybc

26 teucri c 27 do. rica b Dorica castra : 'mala est compositio, ab ea syllaba incipere, qua superior finitus est sermo. Plerumque et cacemphalon facit, ut hoc loco' Servius. Doria hic et VI es proponit Wagnerus. Cf. II 462 CASTra Pcalía b

28 RELICTum P 29 SAEVOS (0 corr. in V) P SAEVVS MRb seuus yc TENDEBat achilles P

30

classibus hic locus, hic acie certare solebant.
pars stupet innuptae domum exitiale Minervae
et molem mirantur equi; primusque Thymoetes
duci intra muros hortatur et arce locari,
sive dolo seu iam Troiae sic fata ferebant.
at Capys et quorum melior sententia menti
aut pelago Danaum insidias suspectaque dona
praecipitare iubent subiectisque urere flammis ,
aut terebrare cavas uteri et temptare latebras.
scinditur incertum studia in contraria volgus.

Primus ibi ante omnis, magna comitante caterva,

35

40

TESTIMONIA.
Aen. VIII 605

30 Isidorus orig. IX 3, 59 gloss. Zic. 13 31-39 Macrobius Sat. V 5, 3 31 sq. 'pars

equi' Asper 113, 19 K. 31 Servius Aen. II 16

35 'at melior' Probi inst. I 4, 17 3638 Diomedes 411 aut terebrare latebras (38) aut pelago inbet' Pompeius p. 385 L. 36 sq. Priscianus 1040. 1105 P. schol. Hor. carm. I 16, 3 'suspecta iubet' Nonius 400, 22 suspecta flammis' Servius Aen. IV 1413 37 subiectisque u. f.' Donati ars III 2, 3 Cledonius 1931 P. Pompeius p. 385 L. Cassiodorus de dial. p. 572 b (ed. Ven. 1729) 39 Probus de nom. 12 p. 216 Endl. 40 'primus

omnis' Servius Aen. V 833 VIII 546 XII 448 ge. III 300

E

VARIA LECTIO.

30 acie y acies bcm, Rufiniani ex., Isidorus. 'acies ... legitur et acie' Servius (sed Cass. hoc tantum : 'acie, exercitu). Habel aulem acies, quo placere possit propter praegressum classibus : cf. 599 et VII +2 SOLERant P 31 Minervae P 32 molam cl TIYW0tes (m. 2 sup.) P TIIYMETES My timoetes bi tymoetes b2 thimoetes c 33 LOCARI P locare yi 34 lic troiae 6 facta cl FEREBAT (ut vid.) P

35 Ad b1 capil ybi menti P 36 dana. um b SUSPEclaque dona P 37 IVBENT P iubet y Nonii exempl., Pompeius, Prisciani 1105 Reg. pro ve posuil : nam sonantius visum est. Antiqua tamen exemplaria ve habere inveniuntur' Servius. -subiectisque pro subiectisve' testantur Donatus, Priscianus, Cledonius, Pompeius, Cassiodorus Vrere flammis P urire 61 flammas bi 38 GEREBRARE (sup. m. 2) P VTERO (sup. m. 2) P utero Pompeius .

TEMPTAre latebras P 39 CONtraria volgus P uolgul y2 UOLGUS M VVLGUS Rylbc

40 omnes bi COMitante caterva P co.mitante b

que

T

1

45

Laocoon ardens summa decurrit ab arce
el procul o miseri, quae tanta insania, cives?
creditis avectos hostis aut ulla putatis
dona carere dolis Danaum? sic notus Ulixes?
*aut hoc inclusi ligno occultantur Achivi,
*aut haec in nostros fabricata est machina muros
* inspectura domos venturaque desuper urbi,
aut aliquis latet error: equo de credite, Teucri.
quidquid id est, limeo Danaos et dona ferentis.'
sic fatus validis ingentem viribus hastam
in latus inque feri curvam compagibus alvom

50

TESTIMONIA.

41 · Laocoon a.' Servius Aen. I 423 45-18 .ant equo' Diomedes 433 46 Priscianus 1029 Servius Aen. II 15 48 Priscianus 1029 aut

equo' Diomedes 429 ne c. T.' Probi ars minor

est' gramm. Vat. in auct. class. Mai V 270 49 Diomedes 411 timeo . . . ferentes' Servius Aen. I 671 * in latus ... contorsit' Nonius 193, 23 schol. Veron. 98, 16 K. Servius Aen. I 81 XI 637 ‘inqne feri. contorsit' Servius Aen. I 215 V 818 XI 571

51 Priscianus 651. 718 P. Servius Aen. VII 489 'curvam

48 sq.

ne ...

51 sq.

R

VARIA LECTIO.

h 41 LAUCOON Mc ab arce P 42 INSANia cives P 43 ostes 6 PVTalis P 41 'ordo est dona Danaum, non dolis Danaum vel distinguendum est Danaum, i. e, ex Danais' Servius NOTVs ulixes P poluf (gnolus ?) y

45 hoc] h' b in ligno Diomedes OCCVLTANTV'r achivi P ocultantur b 46 atque haec suo iure suasit Heynius. Sed aut cum etiam Diomedes el Priscianus legerint, poelam ipsum arbitror dubium ulrum v. an 46 sq. versui 48 opponeret, interim utraque adposuisse , ut tamen in edendo textu aut v. 45 aut 46 sq. omissu

2 rus esset. NO::.STROS M FABRICATEST M

M

machina muros P 47 inspeclura dOMOS P 48 aut al quis la'TET P

ERRO (sup. m. 2 P distinguendum sane error, et sic dicendum : equo ne credite ... hoc enim melius est. equo latet: id est sub praetexto, sub specie equi, alii equo, in equo accipiunt Servius. Post equo interpunxit Dio

ne suprascr. Y 49 quidquid id eST P Quicquid gb esttimeo (ftt in ras.) b quidquid id est ... iungendum praecedentibus, vel distinguendum est : quidquid id est, timco D., et d. l.' Serrius (om. Cass.) Danaos, et eos d. f.recte interpretatur Lachmannus Lucr. VI 7

FERENTES Mbc, Diomedis o 50 sic falus valiDIS P aflam b 51 in latus] interpretum opinationes lege apud Servium in latus inqVE PFERIT M feri. b CONPAGIB. Myc

alvom

7

AL

medes quoque.

h

« PreviousContinue »