Page images
PDF
EPUB

Tum, pietate gravem ac meritis si forte virum quem
Conspexere, silent, adrectisque auribus adstant;
Iste regit dictis animos, et pectora mulcet:
Sic cunctus pelagi cecidit fragor, æquora postquam
Prospiciens genitor, coloque invectus aperto,
Flectit equos, curruque volans dat lora secundo.

Defessi Æneada, quæ proxima, litora cursu
Contendunt petere, et Libyæ vertuntur ad oras.

155

[ocr errors]

151. gravem populi Hamb. alter. --152. areptisque quatuor Burm. erectis Zulich. et Leid. pro var. lect. abstant Montalb. v. Heins. astant al. — 154. Sic omnis Moret. sec. pelagi cunctus Bigot. cecidit furor Puget. æquore conj. Heumannus, sed v.Burm.

155. Aspiciens Sprot. que abest a pr. Moret. Miror neminem maluisse : pontoquc invectus aperto.

— 156. flectat Leid. a pr. m. flexit tert. Mentel. a m. sec. fluctuque volans Romanus et alii aliquot ap. Pier. 'minus 'poetice. 157. Ænidae Leid. unus Æneidæ Goth. alt. Sed. Æneadas jam ex Lucretio novimus : Æneadum genetrix, hominum divumque voluptas , Alma Venus ; præter nostrum, apud Ovidium et alios; etiam in serioribus : v. disputata ad Avien. descr. orb. 117. Nam cum proprie sit Æneæ progenies, inde Trojani omnino, tandem Romani sunt Æneadæ. Itaque Regilla in Marcelli carmine (v. c. Brunck. Anal. T. II. p.

302 ) fuisse dicitur εξ Αινεαδάων, 'Αγχίσεω κλυτόν αίμα και Ιδαίης Αφροδίτης, h. e. simpliciter, matrona Romana, Herodi Atheniensi nupta; Túpato deis MapaIwa. Oppian. Cyneg. v. 2. péygos łyveniwy Tonuúpatov Aivendéav. Pronuntiatum autem Aivciadai et Aivéada. Ut in Pindaro Olymp. VI, 149 "Otpuvav vűv étaipous, Aivéa. Et de nostro Ænea in Rheso Aivés et Aivéar duabus syllabis 90 et 585. Est quoque in Argonaut. Orphic.138.. BOÚtus Aiverádns, quod corruptum esse patet. Fuit ille Atheniensis et potuit dici a tribu Aigeidis. quæ litora proxima alter Hamburg. furit. 151. Gravem, venerabi- devehitur. Ceterum hunc locum lem, pietate ac meritis, religione

ornatissimum ante oculos habuere erga deos et sanctitate, beneficiis- Silius VII, 254 — 259 et Statius que in patria ac cives collatis.

Theb. V, 704

709. genitor, Utrumque hominibus auctoritatem pater: Sic proprie omnes seniores conciliat.

dii , mox et quicunque alii , 155. 156. Coelo aperto , sereno,

Mars, Bacchus, Apollo, h. e. quod adhuc nubibus erat obduc- venerabiles verendi, sancti. At tum , invectus per mare. Equos Burmannus vult ita dici deos rem Neptuni vid. Homer. Hiad. v, rum , quibus præsunt: in quo ni23, 24. Seriores poetæ tribuunt hil paternæ notionis videas. Neptuno hippocampos. v. Stat. 157. Nunc Trojani ad Libyæ Theb. II, 45

47. ut Proteo litus, haud longe a Carthagine , Georg. IV, 38g. curru secundo , deferuntur. Defessi, fessi , jactati celeri; proprie cursus est secundus; tempestate, ut sæpe poetæ ; et ductum a navi, quæ secundo amne mox 168. fessæ naves.

ut

[ocr errors]

Est in secessu longo locus: Insula portum
Efficit objectu laterum, quibus omnis ab alto
Frangitur inque sinus scindit sese unda reductos.
Hinc atque hinc vastæ rupes geminique minantur
In coelum scopuli, quorum sub vertice late
Æquora tuta silent; tum silvis scena coruscis

160. objectum Menag. alter. amnis Hamb. pr. a m. sec. — 161. scinditur , inquo s. Hamb. sec. sese scidit unda Sprot. cf. Ge. IV, 420 ubi idem versus.

162. rupes vastæ Puget. Male post rupes interpungebatur, ut suppleretur sunt. Immo vero minantur rupes et scopuli. — 163. lato Rottend. alt. 164. scæna Medic. aliique præstantiores. vel sic tamen male. stat silvis umbra c. Humb. pr. non male;

159. -- 169. De toto loco vide λιμένος τετάνυσται Γαίης Κυκλώπων, Excursum. Primæ ejus lineæ petitæ ούτε σχεδόν, ούτ' αποπηλού. Υληεσσ'. sunt partim ex Odyss, *, 404 et Ex eodem loco cerni inf. 184 poetæ 411 sqq. ubi Ulysses enatat nau- in mentem venere. fragio in Phæaciam, partim Odyss. 160. 162. In portu Phorcynis I. v, 95 sqq. ubi in Ithacam escendit.

1. Odyss. v, 97 sqq. aúo de apoßria in secessu longo sc. litoris. Sinum τες εν αυτώ 'Ακται απορρώγες, λιμένος secretum interpretatur Servius. TOTITET TNuñdo (mutuo ad se verSaltem tractum litoris remotum et gendo, in cornua coeundo , κατα infrequentem designat poeta, cu- του λιμένος. Εtymolog. είς λιμένα jus aditum et conspectum interci- γενευκυίαι). Αί τ' ανέμων σκεπόωσι pit navigantibus insula ex adverso δυσαήων μέγα κύμα "Εκτοθεν (al objecta et continenti prætexta.

alto). Hæc insula efficit portum objectu

162 sqq. Nu

ad secessum, laterum suorum ; tam late illa interius litus, continentis nimiprætenditur; portum appellat tu- rum, proeedit. Est hoc rupibus tam navium stationem , quoniam consitam prominentibns ad dexinsula objecta ventorum et fluc- tram et sinistram duobus scopulis; tuum vim excipit: lateribus enim, omnia silvis obsita. In gressis ad insulæ latera , omnis unda , recessum hunc ex adverso 166. fluctus, ab alto frangitur: hoc occurrit antrum subter litore ornavit: in sinus scindit sese. u. r. scopuloso. — 164. Superior litoris sinuoso flexu fluctus recedunt: cf. ruposi ora silvis obsita est. Pro ad Ge. IV, 420. solent enim fluc- interpretatione sunt vss. 310.311. tus allisi longo tractu retrorsum

Classem in convexo nemorum sub acti dissolvi.

rupe cavata, Arboribus clausam 159. Insula non est ap. Homer. circum atque horrentibus umbris in loco, quem hic expressit Odyss. Occulit. Litora hujus generis sæpe y,

, 97 , sed est alius locus, quem memorantur; v. c. Apollon. II, et hic ante oculos habuit, in des- 734. 5. 6.

Scenam nove dixit criptione terræ Cyclopum Odyss. poeta , de prospectu longo inter 1, 16 Νήσος έπειτα λάχεια παρέα silvas, h. e. arbores. Hanc scenam,

S.

165

Desuper, horrentique atrum nemus inminet umbra.
Fronte sub adversa scopulis pendentibus antrum;
Intus aquæ dulces, vivoque sedilia saxo;
Nympharum domus : hic fessas non vincula navis
Ulla tenent; unco non adligat ancora morsu.
Huc septem Æneas conlectis navibus omni
Ex numero subit; ac, magno telluris amore

170

nisi sequeretur umbra. 165. eminet Puget, minus bene. . 166. Fronde Græv. aversa Goth. pr. - 168. Hinc f. Menag. pr. navis Heins. e Prisciano et scriptis. – 169. æquora alter Rottend. ullo non emendabat Scaliger. 171. subit Parr. et m, at m. nonnulli.

carum

5. ne

h. e. prospectum, silvarum corus

tremula inter intervalla luce micantium, dum vento moventur (inf. XII, 701. 2, aut ipse coruscis Quum fremit ilicibus quantus Apenninus ), et hoc nemus Virgilius ex una olea ap

Homer. 102 propagavit, tanquam ex surculo. horrenti umbra cf. sup. ad Procem. 4. Post silvas memoratur nemus : tanquam post latius , id quod partem, vel genus constituit: fere ut in Horat. I, Od. 21, morum coma quæcunque prominet nigris silvis.

166–168. Hoc antrum itidem ex Homero v.. 103

112. Sed apud hunc tam augusta loci facies, tam veneranda antiquitatis sanctitas , ut Virgilius ab antro ornando plane abstineret. Atqui et hoc judicium magni poeta est. Fronte sub adversa : de interiore continentis litore (non de insula) hoc est accipiendum : quod est adversum intrantibus sinum. Nympharum domus, etiam Odys. je, 318 de antro in insula Solis : gyda di Gray Νυμφέων καλοί χοροί ήδε θόωκοι: (h. planities , quam ad choreas aptam diceres, et sedilia).

168. 169. Hic, non in antro; sed, in loco inter litus et insulam, qui pro portu, seu tuta navium státione erat, in sinu pone insulam, in secessu 159 memorato. "Eytoobey de άνευ δεσμοίo μένουσι Νήες εύσσελμοι, όταν όρμε μέτρον ίκωνται ibid. v. 100. 101. Vides ubique Virgilium, si sententia certare non poterat, verborum 'ornatu cum Homero contendisse. At indicabimus et hujus ornatu's lineas : Od. 6. 136. 'Ey die λιμήν ενορμος, ίν' ού χρεω πείσματός έστιν, ούτ' ευνας βαλέειν, ούτε πρυperniai evcenfees etc. vides vincula et ancoram , sed ornate : unco non alligata morsu; translato epitheto, ancoræ ad' morsum. Inf. XII, 274 mordet fibula. Simile Nymphæum ad Heracleæ Ponticæ agros transtulerant veteres poetæ, quod repetiit ex iis Quintus Cal. VI, 470 sqq. versibus non malis.

170 173. Septem navibus ; Una, qua Æneas vehebatur; tres e scopulis a Tritone, tresque aliæ e syrtibus, seu vadis arenosis, a Neptuno expeditæ. Ceteras præter unam servatas ' mox videbimus ; fuit enim (vid. v. 381) tota classis. XX, naviam cf. Exc. I. act lib. IH

ponunt.

Egressi, optata potiuntur Troes arena,
Et sale tabentis artus in litore
Ac primum silici scintillam excudit Achates,
Suscepitque ignem foliis, atque arida circum
Nutrimenta dedit, rapuitque in fomite flammam.
Tum Cererem conruptam undis, Cerealiaque arma

175

172. Troes potiuntur tres apud Burm. cum uno Goth. at tert. spatiantur T. 173. Et fame tabentes Schol. Horat. Epod. V, 40.- 174. At primum aliquot Burm. et ed. Junt. Hinc unus Heins. silici. præclare Heins. e melioribus libris, et e Grammaticis: vulgares libri silicis. Etiam in codd. parte et ed. Ven. male excussit. 175. succepit olim Servius in libris habebat; quem v. 144. et sic alter Mentel. it. Goth. pr. et ed. Mediol. cf. Scalig. IV poet. 16. - 176. ex fomite Oudart. Leid. et Hamb. pr. pro var. lect. nec hoc male; sed in f. doctius a fomite pr. Moret. flammas aliquot Burm. et Goth. tert. 177. correptam Exc. Burm.

-172. Præclarus versus ! Odys. €, doris et sublimitatis sunt, alia ele462, ó d' ex cotapoão Rocco Iris E xolvą gantiæ et suavitatis, quæ, ut in υπεκλίνθη, κύσε δε ζείδωρον αρουραν.

hoc et similibus locis factum, reearena , litus : et telluris amor

te rebus etiam humilibus accomnótos, desiderium, soli attingendi modari possunt. — 176. Rapuitcupiditas. tabentes artus sale; unda que in fomite flammam , raptim marina respersos, madidos, sim- excepit lignis aridis pro fomite pliciter, Poetæ enim tabem proprie subjectis, alias fomes rapit flamde humore corrupto, mox de quo- mam, quam raptim concipit. ef. cunque, inprimis sordido. Foraca

Serv. Virgilium hic Theocr. Idyll. σα δε κώκιε πολλή αν στόμα το ρινας XXII, 33; et Hymn. in Merc. v. 76. Odyss. 1, 455.

locis inspec174. Reprehendit hic et in sqq. tis vix probabile habeas. inprimis 210 sqq. poetam Homius 177—179. Hic vides priscorum (Elements of Criticism. T. III, p. hominum rationem et artem panis 232. 229), quod eadem orationis conficiendi , non ingratam illam gravitate res humiles narrat, qua et injucundam cognitu hominibus, grandes et sublimes. Voluit sane qui, a quibus initiis vita humana Virgilius hoc ipso verborum or- ad hunc cultum progressa sit , natu nobilitatem tenuibus rebus quæri sciant a philosophis, qui addere. Aliter Homerus, qui ora- humanæ vitæ annales, aut condere, tionem rebus accommodat; et præ- aut cognoscere cupiunt. fruges ceptum sane primum in tali re est, h. e. grana, receptas, e mari serleves res leviter esse attingendas , vatas, torrent, ut exuant glumam, ut obiter tantum lectoris animum et facilius comminui possint, tum præstringant. Sed habet poeta frangunt saxo, ut multi populi unusquisque sæculi sui Genium, etiamnum grana saxis contundunt: cui in nonnullis est litandum; et (cf. Goguet, Origine des Loix, etc. rerborum ornamenta alia splen- P. I. Liv. II art. 2. Opuscula nosa

110 imitatum esse ,

180

Expediunt fessi rerum; frugesque receptas
Et torrere parant flammis, et frangere saxo.

Æneas scopulum interea conscendit, et omnem
Prospectum late pelago petit; Anthea si quem
Jactatum vento videat, Phrygiasque biremis,
Aut Capyn, aut celsis in puppibus arma Caici.
Navem in conspectu nullam; tris litore cervos

qua a

179. Extorrere Zulich. et Hamb. pr. - 181. pelago late tres Burm. Anthea libri potiores; 'Avgsùs ex argos. Ductum inde nomen femininum 'Avdeid, quod, uti ex Xenoph. Ephes. novimus, etiam 'Avbís fuit, f. ex "Aydoos. alii Antea. si multis olim lectum fuit, quod et Carisius testatur, cf. Pier. et Fabric. retinuit Cuning. in sua edit. Sed voc. aliquis cum nomine proprio eleganter jungi satis docuere viri docti. - 183. Capin, et Capim alii, ut Goth. Caici, a nomine fluvii Mysiæ. al. Cayci. — 184. Navim aliquot ap. Heins. et Goth. sec. cf. ad v. 120

tra Tom. I, p.

330
599:

de Originibus panificii, et supra Georg. I, 267). Cerealia arma, h. utensilia, instrumenta , ad pinsendum , et ad coquendum panem ; puta esse hæc ipsa saxa, porro mactram, seu alveum, quo farina subigeretur. De fermento enim nondum cogitabant; sed farinam illam subactam, seu pultem, continuo in quadrarum forma sub cinere coquebant. Recte Servius honestatem sermonis hic commendat. Aliter irrea destos Odyss. », 232. fessi rerum, ex calamitatibus et casibus, quos subierant, ( ita res poetis ) exhausti viribus , quæ propterea cibo erant reficiendæ.

180-184. Omnem prospectum late petit pelago, in prosa : prospectum capit, prospectat, quantum licet, per omne pelagus. cf. Odyss..x, 146 sqq. et 95 sqq. - si videat, pro : ut videat, sollenni more, Homeri exemplo : ei: sav. είπως pro ίνα, ώστε. v. c. είποτ' dütñs Xoiato Iliad. R. 97. In biremibus , non est hærendum ; poeta

simpl. pro navibus posuit. In v. 133 aut Caicum , debebat dicere vel Caici navem; nunc ponit arma Caici in puppibus celsis. arma in puppibus religata cum Servio intelligere vix possis, quippe haud facile e longinquo conspicua ; nec commodum exemplum ex Æn. X, .80. Insignia navis h. e. parasemum male interpretantur alii; erant ea in prora, non in puppi. Saltem aut de aplustribus simpliciter, aut de tutela navis erat accipiendum; illud quidem melius. Verum poelico ornatu omnino dicta puto arma in puppibus, pro armis puppis, scilicet, navis Caici; ita ut arma navis, seu armamenta, dicta sint pro ipsa navi , quam prospicere volebat Eneas. Hoc verius,

184. Cervos ex Homeri capreis fecit, v. sup. ad 159. Nullos tamen cervos in Africa inveniri Herodotus, Aristoteles , et Plinius post illos VIII, 33 s. 51 affirmaverunt. Firmat tamen se ipsum Virgilius Æn. IV, 154; et Lucan. IX,921. Oppianum et Philostratummemo

« PreviousContinue »