Page images
PDF
EPUB

320

Dejecit voltum, et demissa voce locuta est :
O felix una ante alias Priameïa' virgo,
Hostilem ad tumulum Trojæ sub mænibus altis
Jussa mori, quæ sortitus non pertulit ullos,
Nec victoris heri tetigit captiva cubile!
Nos, patria incensa, diversa per æquora vectæ,
Stirpis Achilleæ fastus, juvenemque superbum,
Servitio enixæ, tulimus; qui deinde, secutus

325

duo, pr. Hamb. et Exc. Burm. ut sit : quæ digna satis Fortuna revisit Hectoris Andromachen? Pyrrhi quatuor ap. Burm. et Pirri duo Goth. Pyrrhi an c. aliquot Pieriani. servat Gud. a m. pr. Omnia deteriora. Vulgatam exhibet etiam fragm. Vatic. Dubito tamen an n? ab epico poeta sit. - 320. dimissa alii, ut solet. submissa Exc. Burm. - 321. alios Montalb. - 325. vecti fragm. Vatic. — 326. fastum aliquot Pier., minus poetice. fatus alter Mentel. a m. pr. forte et Zulich., unde Heins. conj. flatus : sed v. Burm. 327. enixe tres Burm. et sic Donatus inter

tenemur et obnoxii sumus; pro, xus accepta narratura est. Ad sequ. matrimonio juncta es, haberis. cf. Excursum XI. Versuum 32 I Utitur voce honestiore connubii , sqq. color similis illi, qui erat lib. vere enim , tanquam captiva, cor- II, 785 non ego M. et I, 94. poris sui usum præbebat, pellicis 323. Sortitio captivarum in partivel concubinæ loco. Versus pul- tione prædæ : obvia in Homero et cherrimus habet tamen , quod of

in Tragicis. cf. Excurs. XI sub. f. fendat: Rogat Æneas, an Pyrrho In v. 324 nec

tetigit captiva cus juncta sit Andromache. Atqui 296. bile , potuit respicere Homericum jam audierat Heleno eam cessisse. illud aéxos VTIÓWo&v Iliad. e, 31, Hoc erat, cur illum versum dele- (h. e. κατά, προς λέχος ) et similia, tum esse volebam : Nec succedit, Solet fortuna captivarum plerumsi dixeris esse : quid ? tu non am- que a tristi hac necessitate desi plius Pyrrho juncta es? Quippe gnari. nec verba conveniunt huic sen- 325 - 327. At ego captiva Pyrtentiæ, nee sententia anteceden- rhi ex eo parere coacta. Cf. Eurip. tibus convenit.

Androm. 109 sq. diversa æquora 320 sqq. Artem poetæ jam Sca- longinqua v. sup. v. 4. enixæ de ligero III Poet. 14 aliisque obser- partu accipiendum, ut jam post vatam facile assequeris. Androma- Pompon. Sab. Cerda et Heins. doche, casta et pudica femina, viri- cuere. Nam Andromache serva que amantissima, non nisi per Neoptolemo filium Molossum peambages respondet. Felicem præ- pererat, ut vel ex Euripidis Andicat Polyxenam, quæ ad Achillis dromacha notum. tumulum cæsa servitutem morte 327. Is deinde Hermionem Heanteverterit. Hæc præmittit iis quæ lenæ filiam Sparta conjugem adde se captiva a victore in ample. duxit, meque Heleno in conjugium

330

Ledzam Hermionen Lacedæmoniosque Hymenäos,
Me famulo famulamque Heleno transmisit habendam.
Ast illum, ereptæ magno inflammatus amore
Conjugis, et scelerum Furiis agitatus, Orestes
Excipit incautum, patriasque obtruncat ad aras.
Morte Neoptolemi regnorum reddita cessit
Pars Heleno; qui Chaonios cognomine campos,
Chaoniamque omnem Trojano a Chaone dixit,
Pergamaque Iliacamque jugis hanc addidit arcem.
Sed tibi qui cursum venti, quæ fata dedere?

335

pretatus est; male. v. Heins. et Burm. et Pier. - - 328. que abest ab uno Leid. — 329. Me famulo famulamque Heins. recepit; ita enim fere omnes Pieriani et

Heinsiani omnes, cum Dunato (adde fragm. Vatic.), excepto Hamb. pr., cui | adde Goth. sec. et tert., qui tuentur id, quod olim legebatur : Me famulam famuloque. Ingratum tamen utrumque. Non male itaque Heins. conj. Me famulo famulam Heleno ; ut hiatum imperiti librarii ferre noluerint: etsi hiatui intercedit Schrader. Emendatt. p. 138, nec tamen aliam medelam apponit. Ingratus est versus, quocunque te vertas. Poterat tamen poeta refingere: me famulo famulam dominus transmisit habendam. Me famulamque famulo ed. Mediol. transmittit Sprot. concessit pr. Hamb. permisit Goth. tert. - 33o. flammatus Gud. et fragm. Vatic. conf. Burm. - 331. Furüs scelerum Ven. - - 332. Excipit incautum insidüs Serv. citat ad III Ecl. 18 cum interpretamento. Mox que deest binis Burmann. 334. Sors Heleno Voss., haud dubie elegantius. cf. Burm. 335. Ch. urbem pr. Hamb. a Trojano tert. Rottend. dixi sec. — 436. Pergameamque Medic. Lectum scilicet olim fuit a nonnullis Pergameam Iliacamque, ut ex Servio patet. Unde autem lectio illa fuerit, Pomponius Sab. memoriæ reliquit; sed Apronianus, inquit, Pergamiam legit ; is scilicet, e cujus recensione Codic. Medic. habemus. 337. Burm. in difficultates hic nescio quas se induerat, et conj. vel qui cursum huc venti vel quo cursum venti, quo f. d. Potuisse enim Andromachen satis scire, qui venti ex Troade ferrent. Enimvero sic argutari possis et in vulgari : quomodo dedit. Cf. Eurip. Androm. 1244 mento, ut Trojanorum nomen per Γυναίκα δ' αι.

- 330. Pyrrhum au- totum terrarum orbem clarum ac tem Orestes, cui Hermione illa, celebre habeatur, dum fabulam Helenæ filia, Ledæque adeo nep- hanc de Chaonum nomine amplectis, jam olim promissa fuerat , in- titur. Chaones enim longe ante teremit patrias ad aras, Delphis,

Chaonem Trojanum ( de quo

Serante aram patri Achilli, tanquam viana consule) et Helenum fue heroi, factam. De reliquis circa runt, ex antiquissima scilicet Pe hos versus v. Excurs. XII,

lasgorum stirpe.

336. addidit , 333 — 336. pars reddita simpl. imposuit monti arcem Pergami data. ut Serv. pars autem, respectu nomine, tanquam in novo Ilio. alterius partis Phthiæ in Thessalia. 337-343. Affectus hæc mulieIn v. 334. 335 poeta inservit argu- bris plena et Andramaches inge.

Aut quisnam ignarum nostris deus adpulit oris ?
Quid puer Ascanius; superatne, et vescitur aura?
Quem tibi jam Troja
Ecqua tamen puero est amissæ cura parentis;

****

340

[ocr errors]

huc venisti? et in Odyss. a, 191 Tôs dé of vaŰTH "Hyogou eis ’19 áxnv etc. ; scilicet si vulgari sermone usa est Andromache, quæsivisset illa sic: quo casu ad has terras accessisti? Jam hoc poterat factum videri vel tempestate vel fato vel deorum numine. Et hæc, ut vides, expressit poeta. - 338. Quisnam Heins. , ut fere omnes libri etiam Pieriani cum fragm. Vatic. Vulgo quis te ex glossa. quis jam ed. Ven. — 339. aut v. Exc. Burm. vescitur auras plerique codd. Pier., nec improbat Heins. Fuit etiam in Parrhas. a m. sec. et in fragm. Vatic. , ubi v. p. 174. cf. ad Tibull. II, 5, 63, et sup. I, 546. — 340. Quæ tibi alter Menag. In melioribus, inter quos Medic. Gud. fragm. Vatic. , versus mancus est relictus ; in aliis varie suppletus : Quem tibi jam Troja peperit fumante Creusa. obsessa est enixa Creusa. Troja est obsessa enixa Cr. Troja natum fumante reliqui; inepte omnia. vid. Burmann. post Pier. Ex uno Guelpherb. in Exc. Cort. notatum video Troja peperit florente Creusa. Scilicet Ascanii ætas id postulare visa erat. Duhito equidem, an ex Virgilii schedis hoc fragmentum servatum sit; haud dubie enim illud rescissuri fuissent Tucca et Varius. Probabilius mihi sit , fuisse olim in margine ab aliquo versificatore varia in h. I. tentata ; unde sequens librarius expedire se non posset. Ceterum etiam hic locus docet, ex uno aliquo transcripto cxemplo omnia fluxisse exemplaria Maronis. — 341. Et quæ jam ante Heins. legebatur. At meliores Heins. et Pier. cum Donato et Carisio : Et qua tamen vel Ec qua tamen; hoc et fragm. Vatic. habet. Alii Etque tamen, Et quæ vel Ecquæ tam, Quæ tamen et p. Qua tamen et; ut in talibus errari fere solet. Ecquænam Goth. pr. Ecquæ Pompon. Sab. interpretatur. amissi parentis apud Carisium. v. Pierium ad h. I. Probat hoc etiam Markland., invito Burm. amissæ est c. etiam nonnulli. Equidem hunc versum dudum suspectum babui ; et adhuc persuasum mihi habeo, e vetere quidem libro eum ad nos pervenisse, sed aliquando ad marginem aliena manu adscriptum adhæsisse , una cum fragmento superioris versus, cujus reliqua pars obliterata erat; et, si bene auguror, a poeta tantum illa scripta erant: Quid puer Ascanius. Ecquid in antiquam v. Brunckius utrumque versum a poeta temere in chartam conjectum fuisse existimabat, ut olim ab eo retractaretur. Vix tamen hæc omnino poetæ in animum venire potuere, cum aliena sint a're et loco.

nio consentanea ! De Ascanio sollicita est, ex tacita Astyanactis sui memoria. cf. inf. v. 489 sq. superatne et vescitur aura ex antiquo sermone. cf. sup. I, 546. Sane interrogationem illam v, 341 de desiderio amissæ matris Creusæ per se non malam ( cf. Eurip. Hecub. 992 εί της τεκούσης τήσδε μέμνηται τι mou, adde Electr. 351 ) tamen hic forte abesse malis; vix enim An

dromache Crensæ fatum rescivisse aut poterat, aut post illa v. 310 sq. 337 sq. debebat. Manifeste tamen poeta ponit, Creusæ fatum Andro. machæ jam aliunde innotuisse ; et, cum de Ascanio quæratur, recto ordine procedit interrogatio primum de pietate in matris mez moriam, tum de exemplo patris et avi, quam illud ad pueri ania mum vim habeat ! Parentem do 345

Ecquid in antiquam virtutem animosque virilis
Et pater Æneas et avunculus excitat Hector?

Talia fundebat lacrimans, longosque ciebat
Incassum fletus : quum sese a mænibus heros
Priamides multis Helenus comitantibus adfert,
Adgnoscitque suos, lætusque ad limina ducit,
Et multum lacrimas verba inter singula fundit.
Procedo, et parvam Trojam, simulataque magnis
Pergama, et arentem Xanthi cognomine rivum
Adgnosco, Scææque amplector limina portæ.
Nec non et Teucri socia simul urbe fruuntur.

350

342. Et quid multi, ut solent. — 343. avonculus Gud., ut semper et similibus. -344. multosque c. Menag. pr. jamnosque alter Hamb., unde Heins. conj. largosque. -- 345. In casum Zulich. cum glossa : Æneæ et Trojanorum. cf. Burm. 346. Priamides Helenus multis duo Burm. aliquotque Pieriani ; quod simplicius, ut sup. v. 295. conf. Pier. adfert Heins. e codd. suis omnibus. Vulgo offert. Tres effert. 347. agnovitque alter Hamb. ad limina Heins. cum majore codd. parte. Sic et omnes Goth., nisi quod unus lumina. Vulgo ad moenia, quod in paucis recent. ille repererat. -- 348. lacrimans aliquot Pier., aliquot Heins., et edd. vett. nonnullæ; manifesto sed proclivi lapsu. Nec aliter fuerat, puto, in Gudiano, qui lituram hic habebat, e qua Heins. tamen excitabat: multum lacrimæ pro lacrimarum curiose potius quam vere. Nam multum Homericum monaóv est, pro valde, admodum, et talia amare Virgilium satis constat. lacrimis Exc. Burmann. Porro fudit plerique Pier. et aliquot Heins., tert. Goth., male; idem tamen Pompon. Sab. interpretatur. - 349. ad parvam Sprot. et patriam Zulich. et Leid. a m. pr. s. multis Perg. Witt. a pr. m. — 352. feruntur Ven. et alter Hamb. pro

patria accipere, importunum. urbe. se affert v. sup. v. 310, inf. 342. 343 generosi versus! ex con- VIII, 477, ut ferre se , inferre se, muni illa sententia, ut, qui ma

efferre se , offerre se. poo pepec Sat, gni viri filium se esse meminerit , προσάγεσθαι, pro προσέρχεσθαι. cf. plus ad virtutem incitamenti ha- h. 1. Heins. suos , populares. Recte beat. in , h. e. ad, antiquam vir- Serv. addit : Et bene verba Heleno tutem int. majorum. avunculus post Andromacham non dedit, ne Hector, latius dictum pro consan

frigeret; sicut in libro V Aceste guineo. cf. inf. XII, 439. Nam Ilus (v.41). et Assaracus, a quo Hector et Æ- 349–351. Cf. sup. v. 302 et neas genus ducebant, erant Trois adde Excurs. I de Error. En., ubi filii. Notatu dignum, quod hic in de accessu ad Epirum. Trojam alServianis : Quidam avunculus hu- teram adstare putasses. simulata militer in heroico carmine dictum magnis, assimulata. cf. inf. IV, accipiunt.

512. amplector sc. ut exosculari 345 -- 348. a moenibus , via ex solent postes in patriam reduces.

355

Illos porticibus rex adcipiebat in 'amplis.
Aulai in medio libabant pocula Bacchi,
Impositis auro dapibus, paterasque tenebant.

Jamque dies, alterque dies processit: et auræ
Vela vocant; tumidoque inflatur carbasus austro.
His vatem adgredior dictis, ac talia quæso:
Trojugena, interpres divom, qui numina Phoebi,
Qui tripodas, Clarii lauros, qui sidera sentis,

360

var. lect.

353. 354. 355. Hos tres versus ab aliena manu insertos esse vidit Jac. Bryant, quia cum reliquis non bene cohærent. Patrocinium eorum quomodo agi possit, vide in Notis. Erit tamen imputandum aliquid fortunæ carminis, cui secunda poetæ manus haud obtigit ; ultimus utique versus friget. — 353. Illas Montalb. — 354. in deest optimis; sed tuetur Heins. grammaticorum auctoritate.

355. Impositisque Witt. tenebat Ven. 356. præcessit Leid. inflatus alter Menag. que abest a sec. Rottend. 358. Hic edd. ante Pier. et talia Witt. 359. qui n. divum Witt. a m. pr. — 360. Clarü et lauros Medic. Pierii, Witt.

nus,

nus,

354. 355. Nec moratur in con- qui sentis, intelligis, ad plura h. I. vivii descriptione poeta, nec pla- refertur , de quibus singulis diverne intactum dimittit, sed obiter so modo dicitur. Aliter sentit aliintexit pauca, quæ ad convivii quis deum, aliter sidera et avium magnificentiam declarandam va- cantus. sentit vates Phoebum , cum lere possint : et quidem religiosam deum pectore recipit, seu, dei afrem, libationem, et vasorum 70

flatu tactus,

divinoque furore pleλυτέλειαν. Ultima tamen paterasque futura prædicit et oracula tenebant vereor ne frigeant, etiam- edit; hoc poeta exornavit: qui nusi ad sacrum factum revoces. Por- mina Phobi, Qui tripodas, ( triticus autem puta aulam circumde- podi insidens Delphis Pythia vatidisse.

cinabatur ) Clarii lauros (quate356. 357. auræ Vela vocant, in

ut fere omnia antiquissima vitat ventus secundus, ut vela ex- fana, religionis et caloris caussa, pandantur. Male hypallagen advo- sacro luco inclusum erat templum cant. Variat hæc oratio poetica: Apollinis Clarii apud Colophonem. . modo vela , aut nautæ ( ut sup. v. Strab. XIV, p. 442 ), h. e. qui 253 ) vocant auras vel ventos,

vim divinam animo capis, quam modo auræ vela vel nautas; et inf. Delphis Pythia, et apud Claron 454 ipsa navigatio et cursus vocat sacerdos, mente recipere solet. vela. Conf. sup. 61, inf. 454. 455. sentis sidera , noti quæ ex iis ad futumidoque inflatur carbasus austro. tura prævidenda intelligi possint. 48 r 'Ev s čvemos a pñoev

Hoc in Homericis occurrere in vaistiov. et similiter aliis locis. tum laudibus non memini; neque

359 — 361. Helenus viwyorów astrologiæ omnino studium in vita ix dpictos jam Homer. Iliad. 5. 76. heroica est frequentatum; at 0s

Iliad.cn

GOY

« PreviousContinue »