Page images
PDF
EPUB

P. VIRGILII MARONIS A EN E I DOS

LIBER SEPTIMUS

ARGUMENTUM Caietam, nutricem suam, Aeneas sepelit, locumque ipsum ab eius nomine Caietam appellat

5. Inde Circes sedem praetervehitur — 24, secundoque vento ad Tiberis ostia defertur: adversoque

flumine subvectus, in Laurentem agrum egreditur — 36. Digressione de prisco Latii statu et de prodigiis, quibus Troianoruin adventus denuntiatus fuerat, facta 106, pergit narrare poeta aliud ostentum comesarum mensarum ; cum Aeneas ex Ascanii verbis cognovisset, eam esse terram fatis sibi debitam; ad Latinum regem, qui eius tractus regnum obtinebat, centum oratores mittit, qui et suo nomine illi munera offerrent, et urbis condendae locum peterent. Interea castra metatur 159. Latinus, legatione benigne audita, praeter postulata, Lariniam filiam suam, quam, ex Pauni, patris sui, oraculis et ex augurum responsis, externo viro tradere iubebatur, ultro Aeneae coniugem offert 285. Interim luno, prosperis Troianorum rebus offensa, Alecto ad disturbandam pacem ab inferis evocat 340: quae primum Amatam, Latini

- 405, deinde ipsum etiam Turnum furiis suis implet 434: atque inde ad Troianorum iuventutein conversa , quae tum forte venationi operam dabat, mansuetum illis cervum obiicit, Tyrrhi, armentarii regii, liberis inprimis carum; quem cun Ascanius sagitta vulnerasset, rustici, arreptis armis, in Troianos impetum faciunt — 510. Alecto ex superiore loco classicum canit: cadunt in eo tumultu Almon, Tyrrhi filius natu maximus, et Galesus, agricola regionis totius locupletissimus : qui cum in urbem mortui essent VIRGIL. TOM. III.

1

uxorem

relati, Turnus et Amata regem Latinum ad belluin suscipiendum iniuriamque manu vindicandam exstimulant — 590.

Verum cum ille, et fatorum et foederis nuper cum Troianis initi memor, adduci non posset, ut illis bellum indiceret, luno ipsa belli portas aperuit 622. Turni auspicio ad bellum sequitur Mezentius una cum Lauso filio

654: item Aventinus, Herculis ex Rhea filius 669: Catillus et Coras Tiburtini, fratres 677: Camilla e Volscorum gente, mulier fortissima (803 — 817): aliique complures : quorum recensus inde a v. 678 ad finem libri subiicitur.

Infinitum esset, si commemo- possint. Adeo a poetae consilio, rare omnia, diluere ac refellere, carminis argumento, heroicae vivellem, quae super sex posterio- tae indole, Augustei aevi sensu ac ribus Aeneidis libris a viris doctis iudicio , communi naturae hudisputata sunt. Solet fere unus- manae lege ac more,

carminis quisque acceptum hoc ab aliis epici interioribus caussis, aliena tradere: inferiores esse eos libris sunt pleraque, ut illa centies resex prioribus intentionis laude, cocta iterum perlegere, iterum spiritu poetico et ornamentorum refellere, molestia omni molecopia ac varietate: itaque multo stius sit. ininorem voluptatem eos legen- Ut tamen interpretationis hoc tibus afferre, remitti animum genus meuin, quod non desulet vix episodiis aliquot idoneis torium esse ab initio decrevi, sibi excitari ac languore absterso re- constet, non omnino eas argutias creari; nec mirum esse, si haec praetermittere licet. Perstringam ita se habeant: cum ultimam itaque brevissime potiora repremanun poetae carmini fatum in- hensionum vel laudum capita, et viderit. Quod ne frustra a vete- taiquain levi digito attingam ea, ribus traditum esset, viri docti quae caussis idoneis in utramque circumspexerunt solliciti, quid- partem destitui equidem arbitror. nam illud esset, quod inchoatun Actionem aiunt ab hoc libro protantuin, non absolutum, in his cedere carminis alterain, a priore libris habendum sit.

diversain, equod ab unitate carMe dissimillimwn esse eorum, minis epici quantum abhorret! qui caeca Virgilii admiratione ca- res in Italia gestas ; idque ipsum pti sint: tot, puto, locis a me de- poetam non ignorasse, cun sic claratum est, ut in contrariamordiatur narrationem v. 44. 45 adeo reprehensionem incidere Maior rerum mihi nascitur ormultorum iudicio videri possim. do: Maius opus moveo : Omni igitur cupiditate ac studio autem in hunc errorem induin poetain deposito, tamen iure ctum, quod sex prioribus libris meo me hoc pronuntiare arbitror, Odysseam, his alteris sex Iliadem in his argutationibus pauca esse, redhibere et exprimere voluerit. quae viro intelligenti se probare Quod, si quid aliud, frustra su

eun

mitur, etsi iam inter Serviana Reprehendunt alii poetam, nugamenta (ad lib. VII, 1) ven- quod horun sex librorun arguditatum; nec, si in singulis parti- mentum intra bella ac pugnas bus vel episodiis Homeri vestigiis continetur: hac rerun semper insistit Maro, eum ita imitatus ad idem genus redeuntiun turba esse credi debebat, ut eius cor- nasci legentis taedium. Scilicet pus in partes dissectum novo ex- sic ab omni narratione epica, emplo conglutinaret. Antequam quae in rebus gestis magnis ac ad Italiam accederet Aeneas, iter mirabilibus factisque audaciae ac Troia factum erat commemoran- virtutis heroicae specie animos dum. Quod in Africam defertur moventibus versatur, erit absticlassis, quod, cum luno frau- nendum. Nam et magna est dibus hoc suis consequuta non

oinnium similitudo, et magna esset, ut Didonis amore irretitus eorum pars rebus bello gestis Aeneas Carthagine desideret, ite- continetur: inprimis si de iis ruin conscensis navibus Siciliam quaeritur, quae argumentuin epiadeunt Troiani, et inde profecti cum suppeditare possint. Tum tandem Tiberis ostia invehuntur; bello, ad ipsam historiaruin fiea oinvia ad unam illam actio- dem, paratae fuerunt Troianis nem non minus pertinent quam sedes in Latio; et variati sunt a difficultates, quae escensu in La- poeta pugnarum casus mirifice; tivo littore facto suboriuntur, etiam episodiis suis distincti. Belquibusque verendum erat, ne a lum aiunt propter puellam, Aesedibus in Latio occupandis et neae nunquam visam, geri: nora colonia huc ducenda pro- Quod verum non est. Geritur hiberentur Troiani advenae. In- bellum super Troianorum sedivocatio Musae non per se partem bus in Latio : accedit Laviniae operis constituere potest novam: coniugium tamquam pignus foesed ad excitandos et inflamman- deris cuin Latino de his sedibus dos sub magnae rei exordium in Latio concessis facti: VII, cuin poetae tum lectoris animos 260 sq. 267 sq. Laviniae amovalere debet. Quod diversa sunt rem, qualemn nostra aetas probat, reruin in his ac superioribus li- ab Aenea frustra in heroica vita bris narrandarum genera, hoc exspectari, alio loco monui. Amaipsum ad varietatis ac copiae tae quoque partes, quales Mariae laudem pertinet. Quis in Ho- Mediceae vel Annae Austriacae, mero recensuin navium novam aetate dari non poterant. carminis partem constituere di- Etiam icto iam cum Latino foexerit, quoniam poeta Musis in- dere caussas belli aiunt (Macrobii Focatis illuin orditur ? Maius exemplo Sat. V, 17) nimis esse opus se movere, ingredi, dicit exiles ac tenues; cervam, puelpoeta: rerum naturas respiciens, lae Silviae delicias, casu a Trobella ac puguas, cum erroribus ianis caesam. Nec tamen caussa maritimis comparatas: Dicam haec belli fuit, sed, exacerbatis horrida bella , dicam acies etc. iam Latinorum animis prima, 1. 41. 42.

qua erumperent irae, occasio (cf.

ea

ex

ad VII, 475): eaque ad priscae cum Latini mitis ac mansueta vitae morein non male attempe- mente comparata. Sed ipse Turrata; inprimis si Latin cogites nus plus audaciae ac vividae virquale illo tempore fuit, per vicos tutis habet, quam Aeneas. Reet tuguria sparsimn inhabitatum, cte utique, ne duo essent Aeneae. cum una urbs Laurentum esset : Et dignus erat adversarius Aeetsi poeta tenuitatem rerum dili- neae obiiciendus. Cum autein genter ex oculis legentium remo- huic semel esset tributa virtus vit, resque vitae heroicae paupe- cum prudentia et constantia anires et exiles epico splendore mi, quam res adversae et rerum summo ornavit. Sed omnino

usus et experientia afferre solet: belli exordia ad Iunonis artes et violenta illa et temeraria fortitu-. ad evocatae Alectus fraudes re- do in Aeneam non cadebat, ferenda sunt, quibus exasperati Turno relinqui poterat. Annon Latinorum et Turni animi a no- Laviniae, si liberum erat puelvis in Latio sedibus Troianos lae arbitrium, praeferendus fuisprohibent.

set . Turnus :

quaestio est In Latino tamen multa sunt, nostris moribus ingeniisque pequae personam epicam dedece- tita, non ex heroicae vitae seveant. Recte hoc moneretur, si rioribus in femineun sexuun inepicam ille, quam volunt, per- stitutis. Nec vero Latino displisonain sustineret, hoc est, si cebat Turnus, probatus quoque in hoc rege summa rerum verte, eximie (v. c. XII, 19 sqq.); retur. Nec vero eminere en prodigiis tantum et monitis deopar erat, si Turnus in medium rum externum generum sibi ascierat -adducendus isque cum Ae- scendum esse Latinus intellenea comparandus: aut enim duo xerat. futuri erant Turni, aut simplici- Potuere utique esse in Aeneitas actionis et arguinenti unitas de, quae minus se probarent Vadeserenda. Adumbratwn est in rio, Tuccae, Maecenati vel AuLatino veterum regum exem- gusto: sunt quoque passim noplum, quorum vix alia auctori- tata a nobis nonnulla, inprimis tas, quam ut consiliorum populi in deorum ministeriis, parum principes bellique duces essent. subtiliter digesta, alia, inprimis Latinus itaque non audet bellum in sermonibus, gerendum detrectare, poscentibus tiis inquinata, quae displicere populis: lib. VII, 591 sqq. Cuin possunt: sed haec profecto, quae autem Turno summa belli esset nostri aevi critici reprehendenda mandanda : Latinus annis gravis putarunt, ista aetate vix in vitua rerum actu erat removendus. perium venerunt; nec omnino Itaque Turnus copias cogit, a- cum naturae simplicitate et integmen ducit; et ad eius volunta- gritate coniuncta , verum ex notem in ipsa urbe novae copiae strae vitae fastidio et stomacho con ribuntur lib. VII, 367 sqq. ducta sunt. Si sex posteriores Turni autem ferox ingenium ac libri non aeque delectatione teviolentia multo magis elucescit nent animos magnae lectorum

rhetorum argu

partis, ac priores: caussas eius rei perit. Adeo difficile est in se facile equidein assequor; scilicet, descendere, et iudicii sui caussas ut ne impetum animi, sublata rei exquirere occultas. Altera taDoritate, retusuin commemorem, men ex parte is, qui antiquarum ad sex posteriores libros intelli- rerum lectione delectatur , et gendos doctrinae haud vulgaris tam ingeniose a poeta et sollercopia rerumque antiquae Italiae ter innumera ex Italiae antiquiscientia requiritur; is autem, qui tate commodo loco posita et ad in rebus versatur obscuris parum- finem epicum attemperata animque notis adeoque difficilibus, ubi advertit, non minus recordari laboris molestia voluptatem in- debet: magnamn huius voluptatis tercipit, et ingravescens tandem partem non tam ab ipso carmitaedium librum manu excutit, ne, quam a doctrinae copiis, difpon facile eius rei caussam in se ficultatis superatae sensu,

antilatentem agnoscit, sed in auctore 'quitatis studio et amore, et quae rei, quae taedium afferebat, re- alia, proficisci.

Tu quoque litoribus nostris, Aeneia nutrix,
Aeternam moriens famåm, Caieta, dedisti;
Et nunc servat honos sedem tuus, ossaque nomen

(1. litoribus per simplex t scriptum probat h. I. Pierius, probant aliis locis alii; et ita ubiqne exaratum in Medic. Wr.) 2 famam moriens Gad., ingrato sono. 3 At nunc pr. Moret. a m. pr.

men

1-4. Caietae , quae in his est adhuc, superest, servatur sedi locis moritur, memoria in Aeneae tuae, tumuli tui extat adhuc meerroribus non obscura erat: et moria; nain sedes pro sepulcro, promontorii portusque et urbis ut v. 152 lib. VI. honos pro tinomen in Latii et Campaniae fi- tulo et nomine seu inscripto seu nibus ab ea ductum vulgo fere- fama vulgato : supra VI, 507 nobatur. De Caieta v. Excurs. I. et arma locum servant. Super libri initio aut nimium dis- Alterum ossa nomen signat , eoinncto a Miseni memoria VI, 232 dem fere redit; nomen est titu(nam ad hanc refertur tu quo- lus sepulcri, signatque adeo ossa,que), aut nimium coniuncto cuin quae in eo condita sunt. Hespeverss. ultimis sup. libri, cum ve- ria magna epitheton ornans ; v. ter. Grammaticis argutari nolim. 1, 569 et IV, 345 Italia magna, 3. Etiamnum servat honos sedem si qua est ea gloria. Interpre-tuus, exquisite, pro, honos ad- tes a Servio inde accipiunt, quas

« PreviousContinue »