Page images
PDF
EPUB

In regnis hoc ausa tuis.
Per scelus ecce etiam Trojanis matribus actis
Exussit fædè puppes, et classe subegit
Amissâ socios ignotæ linquere terræ.

795 Quod superest, oro, liceat dare tuta

per

undas Vela tibi ; liceat Laurentem attingere Tybrim ; Si concessa peto, si dant ea mænia Parcæ.

Tum Saturnius hæc domitor maris edidit alti : Fas omne est, Cytherea, meis te fidere regnis, 800 Unde genus ducis : merui quoque ; sæpè furores Compressi et rabiem tantam cælique marisque. Nec minor in terris, Xanthum Simoëntaque testor, Æneæ mihi cura tui. Quum Troïa Achilles Exanimata sequens impingeret agmina muris,

805 Millia multa daret leto, gemerentque repleti Amnes, nec reperire viam atque evolvere posset In mare se Xanthus ; Pelidæ tunc ego forti Congressum Ænean, nec dîs nec viribus æquis, Nube cavâ rapui, cuperem quum vertere ab imo 810 Structa meis manibus perjuræ mænia Trojæ. Nunc quoque mens eadem perstat mihi ; pelle timorem. Tutus, quos optas, portus accedet Averni. Unus erit tantùm, amissum quem gurgite quæret ; Unum pro multis dabitur caput.

815 His ubi læta deæ permulsit pectora dictis, Jungit equos auro genitor, spumantia que addit Fræna feris, manibusque omnes effundit habenas. Cæruleo per summa levis volat æquora curru. Subsidunt undæ, tumidumque sub axe tonanti

820 Sternitur æquor aquis ; fugiunt vasto æthere nimbi. Tum variæ comitum facies ; immania cete, Et senior Glauci chorus, Inoüsque Palæmon, Tritonesque citi, Phorcique exercitus omnis. Læva tenent Thetis, et Melite, Panopea que virgo, 825 Nesæe, Spioque, Thaliaque, Cymodoceque.

Hîc patris Æneæ suspensam blanda vicissim Gaudia pertentant mentem : jubet ociùs omnes Attolli malos, intendi brachia velis. Unâ omnes fecêre pedem ; pariterque sinistros, 830 Nunc dextros, solvêre sinus ; una ardua torquent

835

840

845

850

Cornua, detorquentque : ferunt sua famina classem.
Princeps ante omnes densum Palinurus agebat
Agmen ; ad hunc alii cursum contendere jussi.

Jamque ferè mediam cæli nox humida metam
Contigerat ; placidâ laxârant membra quiete
Sub remis fusi per dura sedilia nautæ :
Quum levis ætheriis delapsus Somnus ab astris
Aëra dimovit tenebrosum, et dispulit umbras,
Te, Palinure, petens, tibi somnia tristia portans
Insonti ; puppique deus consedit in altâ,
Phorbanti similis ; fundit que has ore loquelas :
Iaside Palinure, ferunt ipsa æquora classem ;
Æquatæ spirant auræ ; datur hora quieti :
Pone caput, sessosque oculos furare labori.
Ipse ego paulisper pro te tua munera inibo.
Cui vix attollens Palinurus lumina fatur:
Mene salis placidi vultum fluctusque quietos
Ignorare jubes ? mene huic confidere monstro ?
Ænean credam quid enim fallacibus Austris,
Et cæli toties deceptus fraude sereni ?
Talia dicta dabat ; clavumque affixus et hærens
Nusquam amittebat, oculosque sub astra tenebat.
Ecce deus ramum Lethæo rore madentem,
Vique soporatum Stygiâ, super utraque quassat
Tempora ; cunctantique natantia lumina solvit.
Vix primos inopina quies laxaverat artus ;
Et super incumbens, cum puppis parte revulsa,
Cumque gubernaclo, liquidas projecit in undas
Præcipitem, ac socios nequidquam sæpè vocantem.
Ipse volans tenues se sustulit ales ad auras.
Currit iter tutum non seciùs æquore classis,
Promissisque patris Neptuni interrita fertur.
Jamque adeò scopulos Sirenum advecta subibat,
Difficiles quondam, multorumque ossibus albos :
Tum rauca assiduo longè sale saxa sonabant :
Quum pater amisso Auitantem errare magistro
Sensit, et ipse ratem nocturnis rexit in undis,
Multa gemens, casuque animum concussus amici :
O nimiùm cælo et pelago confise sereno,
Nudus in ignotâ, Palinure, jacebis arenâ !

855

860

865

870

ÆNEIDOS

LIBER VI.

10

Sic fatur lacrymans, classique immittit habenas,
Et tandem Euboïcis Cumarum allabitur oris.
Obvertunt pelago proras ; tum dente tenaci
Anchora fundabat naves, et littora curvæ
Prætexunt puppes : juvenum manus emicat ardens 5
Littus in Hesperium ; quærit pars semina flamme
Abstrusa in venis silicis ; pars densa ferarum
Tecta rapit, silvas ; inventaque flumina monstrat.
At pius Æneas arces, quibus altus Apollo
Præsidet, horrendæque procul secreta Sibyllæ,
Antrum immane, petit ; magnam cui mentem animumque
Delius inspirat vates, aperitque futura.
Jam subeunt Triviæ lucos atque aurea tecta.

Dædalus, ut fama est, fugiens Minoïa regna,
Præpetibus pennis ausus se credere cælo,

15 Insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos, Chalcidicâque levis tandem super adstitit arce. Redditus his primùm terris, tibi, Phæbe, sacravit Remigium alarum, posuitque immania templa. In foribus letum Androgei : tum pendere pænas

20 Cecropidæ jussi, (miserum !) septena quotannis Corpora natorum ; stat ductis sortibus urna. Contrà elata mari respondet. Gnosia tellus. Hîc crudelis amor tauri, suppôstaque furto Pasiphaë, mixtumque genus, prolesque biformis 25 Minotaurus inest, Veneris monumenta nefandæ ; Hîc labor ille domûs, et inextricabilis error. Magnum reginæ sed enim miseratus amorem Dædalus, ipse dolos tecti ambagesque resolvit, Cæca regens filo vestigia. Tu quoque magnam

30 Partem

opere in tanto, sineret dolor, Icare, haberes.

Bis conatus erat casus effingere in auro ;
Bis patriæ cecidêre manus. Quin protenus omnia
Perlegerent oculis, ni jam præmissus Achates
Afforet, atque unâ Phæbi Triviæque sacerdos,

35
Desphobe Glauci, fatur quæ talia regi :
Non hoc ista sibi tempus spectacula poscit :
Nunc grege de intacto septem mactare juvencos
Præstiterit, totidem lectas de more bidentes.
Talibus affata Ænean (nec sacra morantur

40
Jussa viri) Teucros vocat alta in templa sacerdos.
Excisum Euboïcæ latus ingens rupis in antrum,
Quò lati ducunt aditus centum, ostia centum ;
Unde ruunt totidem voces, responsa Sibyllæ.
Ventum erat ad limen, quum virgo, Poscere fata 45
Tempus, ait : deus, ecce, deus. Cui talia fanti
Ante fores, subitò non vultus, non color unus,
Non comptæ mansêre comæ ; sed pectus anhelum
Et rabie fera corda tument, majorque videri,
Nec mortale sonans ; afflata est numine quando 50
Jam propiore dei. Cessas in vota precesque,
Tros, ait, Ænea ? cessas ? neque enim antè dehiscent
Attonitæ magna ora domûs. Et talia fata,
Conticuit. Gelidus Teucris per dura cucurrit
Ossa tremor ; funditque preces rex pectore ab imo : 55

Phæbe, graves Trojæ semper miserate labores,
Dardana qui Paridis direxti tela manusque
Corpus in Æacidæ, magnas obeuntia terras
Tot maria intravi, duce te, penitùsque repôstas
Massylúm gentes, prætentaque Syrtibus arva;

60
Jam tandem Italiæ fugientis prendimus oras :
Hâc Trojana tenus fuerit fortuna secuta.
Vos quoque Pergameæ jam fas est parcere genti,
Dîque deæque omnes, quibus obstitit Ilium, et ingens
Gloria Dardaniæ. Tuque, o sanctissima vates, 65
Præscia venturi, da, non indebita posco
Regna meis fatis, Latio considere Teucros,
Errantesque deos, agitataque numina Trojæ.
Tum Phæbo et Triviæ solido de marmore templum
Instituam, festosque dies de nomine Phæbi.

70 Te quoque magna manent regnis penetralia nostris :

[ocr errors]

75

80

85

90

Hîc ego namque tuas sortes, arcanaque fata
Dicta meæ genti, ponam, lectosque sacrabo,
Alma, viros. Foliis tantùm ne carmina manda ;
Ne turbata volent rapidis ludibria ventis :
Ipsa canas, oro.

Finem dedit ore loquendi.
At, Phæbi nondum patiens, immanis in antro
Bacchatur vates, magnum si pectore possit
Excussisse deum : tantò magis ille fatigat
Os rabidum, fera corda domans, fingitque premendo.
Ostia jamque domûs patuêre ingentia centum
Sponte suâ, vatisque ferunt responsa per auras :
O tandem magnis pelagi defuncte periclis!
Sed terrâ graviora manent. In regna Lavini
Dardanidæ venient ; mitte hanc de pectore curam ;

;
Sed non et venisse volent. Bella, horrida bella,
Et Tybrim multo spumantem sanguine cerno.
Non Simoïs tibi, nec Xanthus, nec Dorica castra,
Defuerint : alius Latio jam partus Achilles,
Natus et ipse deâ ; nec Teucris addita Juno
Usquam aberit. Quum tu supplex, in rebus egenis,
Quas gentes Italûm, aut quas non oraveris urbes !
Causa mali tanti conjux iterum, hospita Teucris,
Externique iterum thalami.
Tu, ne cede malis ; sed contrà audentior ito,
Quâ tua te Fortuna sinet. Via prima salutis,
Quod minimè reris, Graiâ pandetur ab urbe.

Talibus ex adyto dictis Cumæa Sibylla
Horrendas canit ambages, antroque remugit,
Obscuris vera involvens : ea fræna furenti
Concutit, et stimulos sub pectore vertit, Apollo.
Ut primùm cessit furor, et rabida ora quiêrunt,
Incipit Æneas heros : Non ulla laborum,
O virgo, nova mî facies inopinave surgit.
Omnia præcepi, atque animo mecum antè peregi.
Unum oro : quando hîc inferni janua regis
Dicitur, et tenebrosa palus Acheronte refuso,
Ire ad conspectum cari genitoris et ora
Contingat ; doceas iter, et sacra ostia pandas.

flammas et mille sequentia tela Eripui his humeris, medioque ex hoste recepi ;

95

100

105

Illum ego per

110

« PreviousContinue »