Page images
PDF
EPUB

Delectos populi ad proceres, primumque parentem,
Monstra Deum refero, et, quæ sit sententia, posco.
Omnibus idem animus scelerata excedere terra;

60
Linqui pollutum hospitium, et dare classibus Austros.
Ergo instauramus Polydoro funus, et ingens
Deorum electis principibus populi, et primum patri meo; et peto, quis sit eorum
sensus ea de re. Idem est omnibus consilium, abire ex impia regione, deserere
funestatum hospitium, et præbere vela ventis. Itaque apparamus exequias Poly.

VI.

[ocr errors]

relinquit duo Burm.-58. Dilectos alter Hamb. p. et proceres Menag. pr. parentum aliquot Pieriani.—59. et deest Menag. pr.-60. abscedere Goth, tert. -61. Linquere pars codd. et edd. At Heinsius cum aliis, inter quos Medic. Gud., linqui, eadem vi, sed poëta potest videri voluisse orationem variare. polluto tert. Rottend. austrum pr. Hamb.---62. Polydori sec. Rottend. Moret.

NOTÆ Hic igitur fortasse sucra fames, est bus, deposita veste purpurea, ut est magna fames.

apud Danielis Servium, qui citat 61 Dare classibus Austros) Commu. . Catonem ; sed addit cæruleum a vetatio: id est, committere classem ventis. teribus nigrum dici: unde fortasse Posuit Austros, ventum meridionalem, hic cæruleæ vittæ, nigræ sunt. de quo Ecl. 11. 58. pro vento gene- Cupressus addebatur aris et bustis ratim. Euntibus enim e Thracia in ad latera : vel quia gravis est odoris, insulam Delum, Auster contrarius, ad fætorem cadaverum leniendum: Boreas commodus est.

vel quia semel excisa non renascitur, 62 Instauramus Polydoro funus, &c.] ad mortem exprimendam ; vel quia Perstringit hic ceremonias funebres, cariem'non sentit, ad gloriæ immorquæ fusius, lib. vi. 215. describentur. talitátem significandam, vii. Iliacæ 1. Instaurat funus, quia male tumu- mulieres crines solverunt: allnditque latus primo fuerat, projectas nimi- poëta ad morem Romanum, qui forte rum ac telis obrutus: unde videri fuit etiam apud Phryges: nam Græci potuit inhumatus. 11. Funus alii se- crines in luctu non solvebant, sed pulcrum explicant, alii pompam fune- secabant; ut ait Plutarch. in Roman. brem. III. Manes sunt animæ mor- Quæst. viii. Cymbia : vasa oblonga tuorum : hic anima Polydori, de iis et angusta, in modum cymbæ et naviGe. IV. 469. IV. Ara, numero plu- culæ. ix. Sanguinem, et lac; etiam rali, quia heroum animis geminæ sa- aliquando vinum, et mel, et aquam çrabantur: infra 305. Hectori An- affundebant : quia his pasci et dedromache geminas causam lacry. lectari animas credebant, præcipue mis sacraverat aras.' Ecl. v. 66. pas- sanguine: hinc etiam gladiatorum tores Daphnidi,' en quatuor aras, Ec- certamina circa bustum : hinc Odyss. ce duas tibi Daphni.' v. Cæruleis XI. 36. Ulysses Tyresiæ Manibus savittis et tæniis ornabantur aræ : et cra faciens, non eum educit, nisi cæruleus color, tum in sacris usui fuit; effuso in scrobem multo victimarum unde Valer. Argon. 1. 776. "multa sanguine. X. Animum condebant sepallens ferrugine taurus, Stabat ad- pulcro ; quia, qui fuerant inhumati, liuc, cui cæruleæ per cornua vittæ :' hos errare centum annos existimatum in luctu assumi solebat a mulieri- bant. XI, Voce ciebant, et appella

65

Aggeritur tumulo tellus; stant Manibus aræ,
Ceruleis mostæ vittis atraque cupresso;
Et circum Iliades crinem de more solutæ.
Inferimus tepido spumantia cymbia lacte,
Sanguinis et sacri pateras : animamque sepulcro
Condimus, et magna supremum voce ciemus.

Inde, ubi prima fides pelago, placataque venti
Dant maria, et lenis crepitans vocat Auster in altum,
Deducunt socii naves, et littora complent.
Provehimur portu; terræque urbesque recedunt.
Sacra mari colitur medio gratissima tellus

70

dors, et mullum terra accumulamus in sepulcrum: eriguntur altaria animæ ejus, tristia caruleis taniis et nigra cupresso : et Trojanæ circumeunt passis capillis, justa consuetudinem. Infundimus pocula spumantia tepido lacte, et pateras suta guinis hnstiarnm: el claudimus animum in sepulcro, et magna voce ultimo conclamus. Deinde statim ut prima securitas maris apparuit, et venti præluerunt quietum mare, et Auster blande strepens invitavit ad narigationem : socii detrahunt wires et tegunt littora. Recedimus e portu, terræque et urbes relinquuntur. Medio in mari jucundissima insula incolitur, dicata matri Nereidum et Neptuno Ægæo:

sec.-63. cumulo alter Hamb. et pr. pro var. lect. tellus tumulo Sprot. -64. nere Voss. cupressu tres Burm. cum Pierianis, ut alibi variant. cf. Pier. -65. At pr. Hamb. Iliadas Voss. crinis libri ap. Pier.-66. trepido Hamb. sec. et Exc. Borm. fumantia Oudart. Kymbia Parrhas.--67. sacras p. Exc. Burm. animaque Franc.-69. prima quies Goth. tert. prona fides pr. Moret. a m. pr., solenni potius lapsu (de quo v. Burm.) quam exquisitioris

epitheti studio, qnod nec facile feras b.l., multo minus desideres. pacataque Parrhas. -70. lenis crepitans. displicet merito duplex epitheton, etsi similium exemplorum auctoritate defendi forte possit. v. Burm. Heins. conjecerat segnes trepitans, Burm. lentos c. Toupius in Suidam P. 11, p. 138 lenicrepitans, quod in Lacretio non displiceret. Jortin (Tracts Tom. II, p. 470) jungit: Auster lenis rocat crepitans. Pierius e codd. aliquot landat lene crepitans, quod con. suetudine Virgilii satis tritum teneri potest. Nam quod ultima in tono et ante duplicem consonam producitur, insolens esse non videtur. Jo. Schrader. tamen in schedis ingeniose conj. lene increpitans.--72. Prævehimur duo Burm., male. terræ sine que duo.--73. medio colitur Gud. cum multis aliis. Porró Burm. h. I. et jam ad Ovid. Fast. vi, 177 emendat gratissima Delus, probante Bormanno Secundo ad Anthol. Poët. Lat. p. 460, addit Schrader. Emendatt. c. 3, p. 39. quod sic quoque in Ciri v. 473 legitur. Et habet sane quo placeat. Videamus tamen, annon poëtica ratione exquisitius ponatur genericum nomen, tellus. Porro in tali positu, ut hic verba vides: Sacra-gratissima tellus Nereidum matri potest forte tellus magis placere. Tellus antem pro insnla non adeo abhorrere ab usu poëtarum videtur. Subennt modo illa animam : Claudian, de R. Pr. 1, 192 Ceres de Sicilia: salve gratissima tellus. Ovid. Met. III, 597 Forte petens Delum, diæ telluris ad oras Applicor. et inf. v.127 crebris freta consita terris. Etiam Senecæ locus Herc. fur. 15 tanquam ex postro expressus vulgatae lectionis columen haberi potest : Quibusque natis

NOTÆ bant ter proprio nomine, ut facilius namque revocarent:

le dic. errantem animam ad sepulcrum ur- to, discedebant,

Nereidum matri et Neptuno Ægæo:
Quam pius Arcitenens, oras et littora circum
Errantem, Gyaro celsa Myconoque revinxit,
Immotamque coli dedit, et contemnere ventos.

775

quam pius Apollo religavit Mycone alta et Gyaro, ragam antea circa littora et circa extrema terrarum : et voluit coli stabilem, et aspernari ventos. Illuc narigo: illa

mobilis tellus stetit.—74. Neptunio aliquot ap. Burm. Pier. Ald. pr. Neptuno Ennosigao Titius Loc. controv. xv, 16. Versus haud dubie ex poëta antiquo arreptus, forte idem ex Græco versus. v. Excurs, 1V.–75. prius interpretatur Pompon. Sab. et notatum pro var, lect. in Servianis ; sicque aliquot Pierii tresque Burm., quod jam Broukh. probarat, et docte illustravit Burmann. Secundus ad Anthol. 1. c. p. 460, nt sit prius errantem. Ad terræ tamen motum sub Augusto, si Tertulliano fides liabenda, factum referri hic nihil potest. arquitenens scribitur in Medic. et aliis v. Heins. Actius arcitenens conj. Cuning., parum feliciter.--76. Ordo verborum ab Heins. Medicei alio: rumque, etiam Pierianorum, codd, auctoritate est restitutus. Vulgo in scriptis et editis leg. Mycone celsa Gyaroque. Sed, Mycone vitiosum esse, et Pierius vidit et facile apparet; est enim Múkovos; ortum forte, ut Heins. vidit, ex Mycono e celsa, cf. eund. ad Ovid. Ep. XXI, 81, docentque id var. lect. e Burm. codd. Myconoë, Miconee, Michonaë, it. M. excelsa et celsa, ut in Goth. Sed Heins. porro rescripserat Gyaro e celsa, sine libro, quod recte Burm. reliquit. celse unus Leid. Aberratur etiam : Miconé, Micono,-Giaro; cujusmodi errores notare piget, prætermittere tamen non licet. rerexit Codex Ainstel. ap. Burmann. Secund. I. c. ligavit pr. Hamburg. In laudato Epi. grammate: Delos jum stabili revincta terra.-77. componere Oudart., male. V.

NOTÆ

[ocr errors][ocr errors]

74 Nereidum, &c.] Delum insulam gunt, et quasi revinciunt. Mycone et significat, in qua nati Apollo et Diana, Gyaros, duæ ex iis, pro ceteris hic Ecl. m. 67. Una est è Cycladibus appellantur, quamvis aliquæ sint Delo insulis, in Mari Ægæo, quod hic propiores. Mycone quidem ad ortum, dicitur Neptunus Ægæus: vel ab Ægis una e Cycladibus, nunc Mycoli : celsa Eubææ oppido ; vel ab Æga Æolidis dicitur propter montem ejus Dima spromontorio, juxta Strabonem ; vel a tum, Gyaros, ad occidentem inter crebris insulis, quæ procul aspicien- Sporades, sterilissima, et a Romanis tibus videntur habere speciem aiyâ olim destinata facinorosorum exilio : Çaprarum, juxta Festum ; vel ab Ole- nunc Caloira a quibusdam vocatur; nia capra, cælesti sidere, quæ exo- quanquam incerti admodum est, et riens graves ibi tempestates excitat. situs, et nominis. Arcitenens) ApolIbi magna insularum multitudo: qua- lo, qui statim ut natus est, Pythona rum meridionales dicuntur Sporades, serpentem arcu et sagittis occidit ; å otelpw spargo, quia dispersæ sunt in Latonam matrem suam, tum grasine ordine ; septentrionales vero Cy- vidam, immissum a Junone : unde clades, a kúkios circulus, quia quasi in pius dicitur. De Neptuno, En. 1. 129. circulum dispositæ sunt circa Delum: De Doride, qnæ Nereides ex Nereo quam, antea vagam, post Latonæ vero fratre suscepit, Ecl. x. 5. partum uni affixam loco, circumcin. 77 Immotamque, &c.] Olim dicitur

80

Huc feror; bæc fessos tuto placidissima portu
Accipit. Egressi veneramur Apollinis urbem.
Rex Anius, rex idem hominum Phoebique sacerdos,
Vittis et sacra redimitus tempora lauro,
Occurrit; veterem Anchisen agnoscit amicum.
Jungimus hospitio dextras, et tecta subimus.
Templa Dei saxo venerabar structa vetusto.
Da propriam, Thymbræe, domum! da moenia fessis,

85

tranquillissima excipit securo portu nos lassos : egressi e navibus veneramur urbem A poliais. Rex Anius, idem rex populi et sacerdos Apollinis, coronatus circa caput taniis et lauro dicata Apollini, venit obviam, et agnoscit Anchisen antiquum ami. an. Jungimus manus in signum huspitii. Reverebar templum Apollinis coni ditum vetere saxo: 0 Thymbræe, concede nobis propriam sedem, da muros fatigatis,

Burm, cum fixa sit, jam non agitatur ventis, ut ante; sed est hvembeoga kal ET POTOS.—78. et fessos Exc. Burm. huc f. Dorvill. toto Montalb.--81. lauru Caris. lib. 1, 109 legit, notante Heins.--82. Aberrant fere codd. Heins. et Barmanni in Anchisem; ut vero metro consulant, concinnant reliqua varie: meteremque A. vel reterem Anchisemque vel v. A. cognovit. Etiam pro agnoscit plerique ap. Pier, et Heins. agnovit, etiam sic vetustiss. fragm. Vatic.$1. cenerantur aliquot ap. Pier. et Heins. et unus Burm. ex antecedente oratione, aut forte ab aliquo, quem offendebat post v. 79 veneramur, quod sequitur, cenerabar. Eadem de causa et quia oratio paulo molestius decurrit, Jae. Bryaot acute suspicabatur, versus 80–84 esse insititios. Saltem hoc toncedendum: versus a poëta nondum satis politos et reliquis adaptatos esse. Equidem suspicabar versum 79 post Accipit inexpletum relictum, male esse ab alia maou suppletum.—85. patriam domum Schol. Horat. Cruqu. lib. III,

NOTA

errasse mari, atque adeo aliquando Dorippe fuere tres, no, Spermo, et ventorum agitatu mari submersa esse. Elais, dictæ Cænotropa, a kawds novus, Deinceps vero Añaos manifesta vo- et mpétw verto : quod Bacchi benecata est: vel quia Latonæ locum ad ficio, quicquid tangerent, novas in pariendum quærenti, tutum a serpen- formas verterent: Eno quidem in tis Pythonis insidiis ; subito e mari olvov vinum ; Spermo in otépua semen emersit: vel quod diluvium Ogygiam, triticeum ; Elais in šracov oleum. Faquod Deucalioneum longe præcessit, bula inde est, quod pater magnam prima ex aquis apparuit: vel quod eorum vim colligeret, ex donis ApolPhæbi oracula, alibi obscura, hic lini Delio oblatis. Constat enim ex manifesta sunt. Fabulaw aliqni refe. antiquis monumentis, quæ citat Cerruntad terræ motus, quibus agitabatur danus, aram A pollinis Delii nullo antea, et deinceps agitari desiit; alii victimarum sanguine cultam fuisse, ad securitatem portus.

Urbs ejus sed precibus, floribns, &c. unde ait primaria dicta est etiam Delos. solum Æneas venerabar ; et preces

80 Res Anius, &c.] Veterum more, suas, non etiam victimas commemorex idem et sacerdos : Apollinis filius ex Rhea, vel Rbæa. Filiæ ejus ex 85 Thymbree] Straho I. Xit, ait

rat.

Et

genus, et mansuram urbem! Serva altera Troja
Pergama, reliquias Danaum atque immitis Achilli!
Quem sequimur? quove ire jubes ? ubi ponere sedes?
Da, pater, augurium ; atque animis illabere nostris.

Vix ea fatus eram : tremere omnia visa repente,
Liminaque, laurusque Dei; totusque moveri
Mons circum, et mugire adytis cortina reclusis.
Submissi petimus terram, et vox fertur ad aures :
Dardanidæ duri, quæ vos a stirpe parentum

90

et familias, et urbem stabilem! protege secunda Pergama Troja, reliquias Græcorum et crudelis Achillis! Quem sequimur ? aut quo imperas nos ire, et ubi statuere sedes? O pater! præbe nobis omen, et descende in mentes nostras. Vix dixeram ista: statim omnia visa sunt trepidare, et porta, et laurus Dei : et totus mons circum concuti, et tentorium sonare apertis recessibus. Humiles cadimus in terram, et vox pervenit ad aures : Trojani fortes ; quæ terra ros produxit a prima origine

Od. 13, quod illustrat Heins. Da T. domum propriam Montalb.— 87. Achilli firmat Heins. et h. I. cf. sup. 1, 34, al. Achillis. At Achillei fragm. Vatic.90. erat Parrhas. in marg.--91. Liminaque et l. duo ap. Burm. limina sunt Zulich. que post limina plane abest a Franc. laurosque Rottend. tert. a m. pr. --93. et deest Leid, et Oudart, ad auras aliquot Pier. sec. Hamb. et Witt. v.

NOTE

vas

cour;

campum esse Thymbram, in agro Cortina] Proprie fuit tinTrojano, quem Thymbrius Auvias gendis lanis, dictum a corte, basseinterfluit, in Scamandrum influens, vel quia hujus vasis forma ubi templum est Apollinis Thymbræi: rotunda fuit, ut cortis, quam rotundam quibus locis ex Servio nomen est a fuisse habemus ex Catone; vel quia copia ihymbræ, herbæ condimen- vasis hujus magnns erat usus in corte. tariæ, sariette. Hic Æneas Apolli- Hinc a formæ similitudine cortinæ nem, non Delium vocat, sed Thym- appellatio translata est ab Ennio bræum : ut ostendat unum enndem- ad significandum hemisphærium cæli. que Deum esse, eumque sibi placabi- "Quæque freto cava cæruleo cortina lem reddat, commemoratione Trojani receptat.' Hinc ad exprimendum cultus et patrii templi.

tentorium circa tripoda Delphicum, 91 Liminaque, laurusque, &c.] Vel ubi sedens Pythia puella vaticinabalaurus, qua caput simulacri corona- tur. Hinc ad vela illa quibus in batur. Vel potius laurea sylva, con- theatro histriones latent; et in sacris sita in templi limine seu vestibulo : libris quælibet pellicea tentoria, courmore veterum, qui lucos templis ad- tines. Alii aliunde deducunt: vel a debant. Noletur hic syllaba que, corio Pythonis serpentis, ex quo tencontra naturam pro ducta.

torium Delphici tripodis factum di92 Mons, 8c.] Cynthus, mons Deli cunt: vel a corde puellæ, quod illic a insulæ : unde Apollo Cynthius, et Phæbo tenebatur : sed primum proDiana Cynthia.

babilius Vossio videtur, Scaligero,&c.

« PreviousContinue »