Page images
PDF

Fert ebenum: solis est turea virga Sabaeis.
Quid tibi odorato reseram sudantia ligno
Balsamaque, et baccas semper frondentis acanthi?

120 Quid nemora Aethiopum molli canentía lana?
Velleraque ut foliis depectant tenuia Seres?

Aut quos Oceano propior gerit India lucos,
Extremi sinus orbis? ubi aera vincere summum
Arboris haud ullae jactu potuere sagittae.

125 Et gens illa quidem sumtis non tarda pharetris.
Media fert tristes succos, tardumque saporem
Felicis mali: quo non przfsentius ullum,

Pocula fi quando szevae infecere novercae,
Miscueruntque herbas, ct non innoxia verba,

130 Auxilium venit, ac membris agit atra venena.
Ipsa ingens arbos, faciemque fimillima lauro:
Et, fi non alium late jactaret odorem,

Laurus erat. folia haud ullis labentia ventis:
Flos apprima tenaX. animas et olentia Medi

135 Ora fovcnt illo, et senibus medicantur anhelis.
Sed neque Medorum silvaz, ditiffima terra,

Nec pulcher Ganges, atque auro turbidus Hermus,
Laudibus Italia: certent: non Bactra, neque Indi,
Totaque turiseris Panchaia pinguis arenis.

140 Hacc loca non tauri spirantes naribus ignem
Invertere, satis immanis dentibus hydri;

Nec galeis, densisque virum seges horruit hastis:
Sed gravidm fruges, et Bacchi Massicus humor
Implevere: tenent olexque armentaque lzeta.

145 Hinc bellator equus campo sese arduus infert:
Hinc albi, Clitumne, greges, et maxima taurus
Víctima, sacpe tuo persusi flumine sacro,

Roma

[graphic]

Romanos ad templa Deum duxere triumphos. Hic ver affiduum, atque alienis mensibus aïstas: 150 Bis gravidae pecudes, bis pomís utilis arbos. At rabidze tigres absunt, et saeva leonum Semina: nee miseros sallunt aeonita legentes: Nec rapit immensos orbes per humum, neque tanto Squameus in spiram tractu se colligit anguis. 155 Adde tot egregias urbes, operumque laborem: Tot eongesta manu praeruptis oppida saXiS: Fluminaque antiquos subter labentia muros. An mare, quod supra, memorem, quodque alluit insra, Anne laeus tantos? te, Lari maxime; teque 160 Fluctibus et fremitu affurgens, Benace, marino? An memorem portus, Luerinoque addita Claustra: Atque indignatum magnis stridoribus aequor, _Julia qua ponto longe sonat unda refuso, Tyrrhenusque fretis immittitur aestus Avernis? 165 Haee eadem argenti rivos, aerisque metalla Ostendit venis, atque auro plurima Huxit. Haze genus acre virum, Mersos, pubemque Sabellam, Affuetumque malo Ligurem, Volscosque verutos Extulit: haze Deeios, Marios, magnosque Camillos: 170 Scipiadas duros bello: et te, maxime Cmsar, Qui' nune extremis AsiX jam victor in oris, Imbellem avertis Romanis areibus Indum. l Salve, magna parens frugum, Saturnia tellus; Magna virum: tibi res antiquae laudis et artis 175 Ingredior; sanctos ausus recludere fontes; Aseraeumque cano Romana per oppida carmen.

Nunc lOCuS arvorum ingeniis: quee robora cuique, Quis color, et quw fit rebus natura ferendis,

[ocr errors]

Diffieiles primum terraz, collesque maligni, 180Tenuis ubi argilla, et dumosis calculus arvis,

Palladia gaudent silva Vivacis oliva?.

Indicio est tractu surgens Oleaster eodem

Plurimus, et strati baccis silvestribus agri.

At qua: pinguis humus, dulcique uligine laïta,

185 Qyique frequens herbis et sertilis ubere campus,
Qualem saepe cava montis convalle solemus
Despicere: huc summís liquuntur rupibus amnes,
Felieemque trahunt limum: quique editus Austro,
Et filicem curvis invisam paseit aratris:

190 Hic tibi praevalidas Olim multoque fluentes
Suffleiet Baecho viteS: hic fertilis uva?,

Hic laticis, qualem pateris libamus et auro,
Instavit quum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras,
Lancibus et pandis fumantia reddimus exta.

195 Sin armenta magis studium vitulosque tueri,

Aut soetus ovium, aut urentes culta capellas:
Saltus, et saturi petito longinqua Tarenti,

Et qualem infelix amisit Mantua eampum,
Pascentem niveos herboso flumine cyenos.

200 Non liquidi gregibus sontes, non gramina desunt:
Et quantum longis carpent armenta diebus,
Exigua tantum gelidus ros nocte reponet.

Nigra fere, et preffo pinguis sub vomere terra,
Et cui putre solum, (namque hoc imitamur arando)

205 Optima srumentis. non ullo ex aequore cerneS
Plura domum tardis deeedere plaustra juvencis:
Aut unde iratus silvam devexit arator,

Et nemora evertit multos ignave per annos,
Antiquasque domos avium cum stirpibus imis
210 Eruit
210 Eruit: illx altum nidis petiere relictis;
At rudis enituit impulso vomere campus.
Nam jejuna quidem clivosi glarea ruris
Vix humiles apibus cafias roremque ministrat:
Et tophus scaber, et nigris exefa chelydris

[graphic][graphic]

2x5 Creta, negant alios &que serpentibus agros
Dulcem ferre cibum, et curvas przeberc latebras.
Quae tenuem exhalat nebulam, fumosque volucres;
Et bibit humorem, et, quum vult, ex fe ipfa remittit;
Querque fuo viridi femper fe gramine vestit,

220 Nec fcabie et falfa laedit rubigíne ferrum;
Illa tibi lzetis intexet vitibus ulmos:
Illa ferax Olea? est: illam expen’ere colendo,
Et facilem pecorí, et patientem vomeris unci.
Talem dives arat Capua, et vicina Vesevo

225 Ora jugo, et vacuis Clanius non aequus Acerrís.

Nunc, quo quamque modo poffis cognofcere, dicam.

Rara fit, an supra morem fi densa, requiras:
Altera frumentis quoniam favet, altera Baccho:
Densa magis Cereri, rariffima qum'que Lyxo:

230 Ante locum capies oculis, alteque jubebis
In folido puteum demitti, omnemque repones
Rurfus humum, et pedibus fummas aequabis arenas.
Si deerunt, rarum, pecorique et vitibus almis '
Aptius uber erit: fin in fua posse negabunt

235 Ire- loca, et scrobibus fuperabit terra repletis,
Spiffus ager: glebas cunctantes craffaque terga
Exspecta., et validis terram proscinde juvencis.
Salfa autem tellus, et quae perhibetur amara,
Frugibus infelix, '(ea nec mansuefcit arando,

240 Nec Baccho genus, aut pomís fua nomina- fervat)

Tale Tale dabit specimen. tu spisso vimine qualos, Colaque przelorum sumosls deripe tectis. Hue ager ille malus, dulcesque a fontibus undae Ad plenum ealcentur: aqua eluctabitur omnis 245 SCilícet, et grandes ibunt per vimina guttae; At sapor indicium faciet manisestus, et ora ' Tristia tentantum sensu torquebit amaror. Pinguis item quze fit tellus, hoc denique pacto Discimus: haud unquam manibus jactata fatiscit, 250 Sed picis in morem ad digitos lentescit habendo. Humida majores herbas alit, ipsaque justo Laztior. ah nimium ne fit mihi fertilis illa, Neu se przevalidam primis ostendat aristis! Quze gravis est, ipso tacitam se pondere prodit; 255 Quzeque levis. promptum est oculis praediscere nigram, Et quis cui color. at sceleratum exquirere frigus Difficile est: picem tantum, taxique nocentes Interdum, aut edcrze pandunt vestigia nígrae. His'animadversis, terram multo ante memento 260 Excoquere, et m*agnos scrobibus concidere montes, Ante supínatas Aquiloni Ós’cendere glebas, Quam lzetum insodias vitis genus. optima putri Arva solo: id venti curant, gelidaeque pruinaf, Et labesacta movens robustus jugera foffor. 265 At siquos haud ulla viros Vigilantia fugit; Ante locum similem exquirunt, ubi prima paretur Arboribus seges, et quo mOX digesta seratur; Mutatam ignorent subito ne semina matrem. Quin etiam coeli regionem in cortice fignant: 270 Ut, quo quzeque modo steterit, qua parte calores

[ocr errors]
[graphic]
« PreviousContinue »