Page images
PDF
EPUB

Exfultans, rorem latè difpergit amarum.
Sternunt fe fomno diverfæ in littore phoca.
Ipfe, velut ftabuli cuftos in montibus olim,
Vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit,
435 Auditifque lupos acuunt balatibus agni,
Confidit fcopulo medius, numerumque recenfet.
Cujus Ariftao quoniam eft oblata facultas,
Vix defeffa fenem paffus componere membra,
Cum clamore ruit magno, manicifque jacentem
440 Occupat. Ille fuæ contrà non immemor artis,
Omnia transformat fefe in miracula rerum,
Ignemque,horribilemque feram, fluviumque liquentem.
Verùm ubi nulla fugam reperit fallacia, victus
In fefe redit, atque hominis tandem ore locutus :
445 Nam quis te, juvenum confidentiffime, noftras
Juffit adire domos? quidve hinc petis,inquit ? At ille :
Scis, Proteu, fcis ipfe; neque eft te fallere cuiquam:
Sed tu define velle. Deûm præcepta fecuti

Venimus huc lapfis quæfitum oracula rebus.
450 Tantum effatus. Ad hæc Vates vi denique multă,
Ardentes oculos intorfit lumine glauco;
Et graviter frendens, fic fatis ora refolvit :
Non te nullius exercent numinis iræ ;
Magna luis commiffa: tibi has miferabilis Orpheus
455 Haud quaquam ob meritum pœnas,nifi fata refistant,
Sufcitat, & raptâ graviter pro conjuge fævit.

Illa quidem, dum te fugeret per flumina præceps,

Immanem ante pedes hydrum moritura puella
Servantem ripas altâ non vidit in herba.

At chorus æqualis Dryadum clamore fupremos
Implerunt montes: flerunt Rhodopeia arces,
Altaque Pangea, & Rhefi Mavortia tellus,
Atque Getæ, atque Hebrus, atque Actias Orithyia.
Ipfe cavâ folans ægrum teftudine amorem,

460

Te, dulcis conjux, te folo in littore fecum,

465

Te, veniente die, te, decedente, canebat.
Tænarias etiam fauces, alta oftia Ditis,
Et caligantem nigrâ formidine lucum

Ingreffus, Manefque adiit, Regemque tremendum,
Nefciaque humanis precibus manfuefcere corda.
At cantu commotæ Erebi de fedibus imis
Umbræ ibant tenues, fimulacraque luce carentum ;
Quàm multa in fylvis avium fe millia condunt,
Vefper ubi, aut hybernus agit de montibus imber:
Matres atque viri, defunctaque corpora vitâ
Magnanimûm heroum, pueri, innuptæque puellæ,
Impofitique rogis juvenes ante ora parentum;
Quos circùm limus niger, & deformis arundo
Cocyti, tardàque palus inamabilis undâ
Alligat, & novies Styx interfusa coercet.

Quin ipfæ ftupuere domus, atque intima lethi
Tartara, cæruleofque implexæ crinibus angues
Eumenides; tenuitque inhians tria Cerberus ora,
- Atque Ixionii vento rota conftitit orhis.

470

475

480

485 Jamque pedem referens,

cafus evaferat omnes

Redditaque Eurydice fuperas veniebat ad auras, Ponè fequens (namque hanc dederat Proferpina legem) Cùm fubita incautum dementia cepit amantem Ignofcenda quidem, fcirent fi ignofcere Manes. 490 Reftitit, Eurydicenque fuam jam luce fub ipfa, Immemor, heu ! victusque animi refpexit : ibi omnis Effufus labor, atque immitis rupta tyranni Foedera: terque fragor ftagnis auditus Averni.

Illa, quis & me, inquit, miferam, & te perdidit, Orpheu ?
495 Quis tantus furor ? en iterum crudelia retro
Fata vocant, conditque natantia lumina fomnus.
Jamque vale: feror ingenti circumdata no&te,
Invalidasque tibi tendens, heu ! non tua, palmas.
Dixit, & ex oculis fubitò, ceu fumus in auras
500 Commixtus tenues, fugit diverfa : neque illum
Prenfantem nequicquam umbras, & multa volentem
Dicere, præterea vidit ; nec portitor Orci
Ampliùs objectam paffus tranfire paludem.
Quid faceret? quò fe raptâ bis conjuge ferret?
505 Quo fletu Manes, quâ Numina voce moveret ?
Illa quidem Stygiâ nabat jam frigida cymbâ.

Septem illum totos perhibent ex ordine menfes
Rupe fub aëria, deferti ad Strymonis undam,
Fleviffe, & gelidis hæc evolviffe fub antris,
510 Mulcentem tigres, & agentem carmine quercus.
Qualis populea morens philomela sub umbra
Amiffos queritur fœtus, quos durus arator

A

515

Obfervans nido implumes detraxit : at illa
Flet noctem, ramoque fedens miserabile carmen
Integrat, & moeftis latè loca queftibus implet.
Nulla Venus, nullique animum flexere hymenæi.
Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem
Arvaque Riphæis numquam viduata pruinis
Lustrabat, raptam Eurydicen, atque irrita Ditis
Dona querens.Spretæ Ciconum quo munere matres, 5 20
Inter facra Deûm, nocturnique Orgia Bacchi,
Difcerptum latos juvenem fparfere per agros.
Tum quoque marmoreâ caput a cervice revulfum,
Gurgite cùm medio portans Oeagrius Hebrus
Volveret, Eurydicen vox ipfa & frigida lingua,
Ah! miferam Eurydicen, animâ fugiente, vocabat:
Eurydicen toto referebant Alumine ripæ.

Hæc Proteus: & fe jactu dedit æquor in altum ;
Quaque dedit, fpumantem undam fub vertice torfit.
At non Cyrene; namque ultro affata timentem,
Nate, licet triftes animo deponere curas.
Hæc omnis morbi caufa: hinc miferabile Nymphæ,
Cum quibus illa choros lucis agitabat in altis, 1
Exitium mifere apibus. Tu munera fupplex

525

530

Tende, petens pacem, & faciles venerare Napæas. 535
Namque dabunt veniam votis, irafque remittent.
Sed modus orandi qui fit, priùs ordine dicam.
Quatuor eximios præftanti corpore tauros
Qui tibi nunc viridis depafcunt fumma Lycæi,
Delige, & intactà totidem cervice juvencas.

T

540

130 GEORG. LIB. IV. Quatuor his aras alta ad delubra Dearum Conftitue, & facrum jugulis demitte cruorem Corporaque ipfa boum frondofo defere luco. Poft, ubi nona fuos aurora oftenderit ortus 545 Inferias Orphei lethæa papavera mittes;

[ocr errors]

Placatam Eurydicen vitulà venerabere cæsâ; Et nigram mactabis ovem, lucumque revises. Haud mora: continuò matris præcepta faceffit, Ad defubra venit, monftratas excitat aras; 550 Quatuor eximios præftanti corpore tauros Ducit, & intactâ totidem cervice juvencas. Poft ubi nona fuos aurora induxerat ortus, Inferias Orphei mittit, lucumque revifit. Hic verò fubitum, ac dictu mirabile monftrum 555 Afpiciunt; liquefacta boum per viscera toto Stridere apes utero, & ruptis effervere coftis, Immenfafque trahi nubes; jamque arbore fummâ Confluere, & lentis uvam demittere ramis,

Hæc fuper arvorum cultu pecorumque canebam, 560 Et fuper arboribus, Cæfar dum magnus ad altum Fulminat Euphratem bello, victorque volentes Per populos dat jura, viamque affectat Olympo. Illo VIRGILIUM me tempore dulcis alebat Parthenope, ftudiis florentem ignobilis otî;

365 Carmina qui lufi paftorum, audaxque juventâ, Tityre, te patulæ cecini fub tegmine fagi,

FINIS GEORGICON.

« PreviousContinue »