Page images
PDF

et nominatim Keckermanno licebit, eam. ftatim, conflato ad id ipsum canone, funditus evertere. " Exclusiva,” in. quit, « subjecti non excludit concomitantia : ut, folus pater est verus Deus. Hic,” inquit, “non excluditur concomitans, filius, et fpiritus fanctus.” At quis non videt subornatum hunc canonem, ad locum illum luculentiffimum Joan.. 17, 3, ludificandum? Haud paulò utilior est canon ille reltrictivæ enuntiationis, quem tradit l. 2, c. 4, (restrictiva autem eit quæ oftendit quatenus subjectum prædicato convenit) “ prædicatuni," inquit, “ contradictorium nulla limitatione fubjecto conciliatur ; ex Aristot. 2 Top. c. ult. fect. 4. Quid evidentius dici potuit ? et tamen reperti funt qui interpofitis quibusdam ditinctiunculis, “ acci. dens poffe exiitere sine subjecto” (quod repugnat) “in cæna Domini” contendant : deinde, qui fimilib. confictis distinctiunculis, “ humanam naturam Christi adeoque cor: pus infinitum effe" disputantes, parem contradictionem committant. Sed omifiis theologorum paradoxis, ad præcepta logica redeamus.

“ Axioma neceffarium affirmatum appellatur xetà TEX1tós de omni. · Id est, cum consequens five prædicatum, ut vocant, axiomatis, de omni et toto antecedente five fubjecto fem- . per verum elt. Sic etiam Ariitot. 1, prior. 1, et post. 1, 4, et hoc etiam nonnunquam xatóan, i. e. de toto, vacat, Poft. 2, 13:

“ Axiomata artium fic x&tà Tartós esse debent."

Nempe de omni et de toto vera, non falsa; neceffaria, non fortuita, alioqui non scientiam pariunt, sed opia nionem ; affirmata denique non negata : affirmatum enim est firmum, certum, brevissimum ; negatum verò est vagum, incertum, infinitum, nihilque docet: ut fi quis de. finiret logicam, non effe artem bene loquendi, non doce. ret quid logica fit, sed quid non fit ; eáque definitio omnibus artibus præter grammaticam æque ac logicæ conveniret. Nonnulli addunt ex hac lege, axiomata artium debere etiam effe generalia. Verùm hæc regula non tantum de omni est, sed de toto : et multa in artibus præcepta specialibus de rebus occurrunt, ut in theologia, de Christo; in astronomia de sole et luna reliquisque planetis : in aliis artibus hujusmodi alia, in quibus, cùm fint specialia,

- U 4

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[merged small][ocr errors][merged small]

gationis nota fequitur verbum ; nec totum consequens negatur, sed modus.

Negationis autem notæ non folùm sunt adverbia negandi, sed etiam particulæ exclusivæ (cujusmodi sunt “ unicus et solus") et verba diffenfionem vel differentiam fignificantia ; ut, “ differre, opponi,' &c. .

Exempla nunc videamus. Ignis urit; ignis est calidus ; ignis est non aqua. Hic “ ignis" est antecedens, “urit” consequens.

“ Atque hic est prima inventarum rerum dispositio, caufæ cum effecto, ut in primo exemplo; subjecti cum adjuncto, ut in fecundo ; diffentanei, cum difsentaneo, ut in tertio.

66 Quo modo argumenta quælibet inter fe affecta enuntiari poffunt, confentanea quidem affirmando, difsentanea negando." Exceptis plenis comparationibus, in quibus duo planè diftinéta axiomata sunt, propositio, et redditio. Nam distributiones, quas etiam excipit Ramus, ut, argumentum est artificiale aut inartificiale, axiomate simplici enuntiari poflunt, ut infra docebitur: possunt et diversa, quæ excipiunt alii, si sic enuntias, aliquis facundus non est formosus: et contraria : ut, virtus non eft vitium, &c.

66 Axioma fimplex est generale aut speciale."

Hæc distributio eft fimplicis axiomatis ex adjuncta quantitate, quæ modos, non species constituit. In axiomate autem composito, quantitatis nulla ratio habetur, sed tantum vinculi, ut infra dicemus.

“ Axioma generale est, quando commune consequens attribuitur generaliter communi antecedenti.”

Vulgò etiam vocatur " universale.” Generaliter autem consequens antecedenti attribuitur, quando omni totique five universo antecedenti attribuitur, omnibúsque iis, quæ sub ejus fignificatione continentur. Ad axioma igitur generale, tria hæc requiruntur; confequens, et antecedens generale, et generalis attributio. Neque enim ex nota five signo universali definiendum fuit axioma generale ; cùm et fæpissime non adfit nota, et cùm adeft, non causa fed fignum tantummodo fit axioma efse generale. Indefinita igitur, quæ vulgò vocant, etsi notam non habent generalem, generalia tamen funt; ut definitiones et reliqua artium præcepta, quæ nemo generalia effe inficiabi.

tur;

« PreviousContinue »