Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

Juppiter] Quamvis magna in veteribus tem, perjurantibus implacabile : et aliquot legatur, non tamen displicet bene respondit ad illud quod Juppiquod habetur in Oblongo codice, in ter juraverat in decimo, ne qui deoPorcio, et aliquot aliis ' tua, magne, rum Trojanis vel Rutulis ferret auxi. voluntas, Jupiter :' ne quatuor dic- lium. Idem. tiones eodem concurrant casu. Pier. Adjuro Stygii, &c.] De hoc jura

810 Aëria sede] Nubem dixit, quia mento, Per Stygem, vide Not. Æn. sopra dixerat, ' Fulva pugnas de nu vi. ad vs. 324. “Stygiamque paludem, be tuentem. Nam et hoc accusave Dii cujus jurare timent et fallere rat Juppiter. Ergo argumento veri- numen. Rationem autem divini husimili utitur, quasi dicat, non faceres jus sacramenti reddit Aristot. Metasolam ut spectatrix essem, sed ipsa phys. I. et Apollodorus lib. Biblioth. rem gererem. Servius.

I. Taubmann. 811 Digna indigna pati] Id est, Adjuro Stygii caput] Videtur me. omnia : et proverbialiter dictum est. moria lapsus Lactant. 1. 11. dum Idern.

duos hosce versus, Adjüro Stygü, Digna indigna pati] Id est, omnia : et sequentem Jovi tribuit, qui a Ju. figura proverbii, V. N. Plaut. Asi none pronuntiantur ; sed tamen ejus nar, act. 1. sc. 3. Taubmann.

quod sequitur de superstitione parum Flammis cincta] Qualis Juno eadem interest, a quo Deo, dummodo a Deo, describitur Æn. II. ad Scæas portas, per Stygiam paludem jusjurandum * ferro accincta.' Cerda.

concipiatur: quod ille sapienter ibi 813 Succurrere fratri] Bene fratri, reprehendit. Pontanus. dë, si diceret Turno, careret adfectu. 817 Una superstitio] Id est, sola Serrius.

vel summa: ut, unam Posthabita 814 Pro vita] Pro re nobis data, coluisse Samo.' Superstitio autern reid est, a saperis : et bene figuravit ligio, metus : eo quod superstet ca* Andere probavi. Idem.

piti. Servius. 815 Non ut tela tamen, non ut con Superstitio] Non vulgariter capias; tenderet arcum] Hoc loco quasi Jutar. tantum enim dicit, hanc unam relinam sagittam jecisse significat. Sed, gionem Superis fuisse superstitem, ut supra diximus, possumus accipere, cum semel assumpti in Deos sunt, ut quia alter in ejus gratiam in Æneam se obligent juramento, cum reliquas tela contorsit : ipsi adscribendum mortalium leges exuerint: ergo, contenderet arcum. Alii osten- enim fidei legem nunquam deposue. deret, id est, adjuverit tendentem

Cerda. in Æneam telum : non enim certus Reddita] Hoc est, data : nam Pros. auctor vulneris fuerat. Idem.

thesis est. Servius. 816 Adjuro Stygii caput inplacabile Reddita] Non simpliciter, quæ data fontis] Pro Juro: nam Prosthesis est, accipiunt Passeratius et Pimest. Quidam tamen volunt Jura pont. sed ita; quod infera loca, hac tunc dici debere, cum confirmamus una ducta de Styge religione, pro inaliquid, aut promittimus : ut, “ Juro finitis desuper superstitionibus (vam me facturum :' Adjuro vero, cum superstitio a superstantibus locis dicnegamus : * Adjuro me non posse, ta) in subjectas sedes ingrnentibus, '. Adjuro me non fecisse. Terentius, retaliare inferne deos et cælum (cui • Adjurat se non posse apud vos, ancillari alioqui dicitur) unica hac, Pamphilo absente, perdurare.' Potest incasso et rejecto delo idajuovias metu tamen et Ad valde significare : ut sit videatur. Taubmann. adjuro, valde juro. Implacabile au 818 Exosa) Exosus et perosus de eg

unam

runt.

tantum, qui odit, dicitur. Servius. Πέπλων τε λευκών μέλανας ανταλλάξο, .

819 Nulla fati quod lege tenetur] mai: Mutabo cum nigris vestes candidas. Bene fati: nam victoriæ lex est, ut Et, mér lovs ménavas es hace Xpous Aevvicti cedant in habitum nomenque K@v åpelbara : Induisti corpus nigris victorum. Idem.

testibus Cum albis commutans. Cerda. 820 Pro majestate tuorum] Respexit 826 Secula] Si etymon sequaris, ad Saturdan, qui in Italia quandoque adimenda est diphthongus. Nam seregnaverat. Inde ait tuorum. Nam cula dicta a sequendo, ut tegula a tegen. et Latinus inde originem ducit : ut, do, regula a regendo. Idem. * Fauno Picus pater, isque parentem 827 Sit Romana potens Itala virtute Te, Saturne, refert, tu sanguinis ulti. propugo] Hoc videtur dicere : Si fa. mus auctor.' Idem.

taliter imminet, ut a Trojanis origo 821 (Esto) Component] Consentit, Romana descendat, Trojani Italorum sed invita. Idem.

nomen accipiant; ut Romani de Ita823 Ne vetus indigenas nomen mula- lis, non de Trojanis videantur esse re Latinos] Petit, quod non contra progeniti. Servius. fatum, sed certe contra morem. Sall. 829 Olli) Audi verba Varronis Jugurth. ' Africa pars inferior plera- Ling. Lat. 1. vi. “Olli valet dictum que ab Numidis possessa est: victi illi, ab olla, et ollus. Quod alterum omnes in gentem nomenque imperan- comitiis, cum recitatur a præcone di. tium concessere.' Itaque nomen se citur, olla centuria, non illa : alterum quitur victores. Hunc morem vult apparet in funeribus indictivis, cum Juno aboleri. Cerda.

dicitur, ollus letho datus est, quod Indigenas] Aúróxdovas. Livius ta. Græcus dicit ahon, id est, oblivioni.' men 1. 1. docet Latium ad Æneæ Cerda. usque adventum non Latinos, sed 830 Et germana Jovis, Saturnique Aborigines incoluisse, qui Trojanis altera proles) Locus de obscuris, de postea commixti, uno nomine Latini quo quidam hoc sentiunt: Petis fuerint appellati. Taubmann. pene illicita; sed concedenda sunt,

825 Vocem] Loquelam, idiwua. Id. quoniam soror Jovis es, id est, Sa. Vertere vestes] Elegantissime pro

turni filia. Quod si voluerimus ad. mutare. Tertull. de Cultu feminar. mittere, erit sequens versus incon

capillum croco vertere.' Propert. gruus : ut, “ Irarum tantos volvis sub II. 18. ' Quæ mentita suas vertit in- pectore fluctus ? Unde melius est, epta comas.' Sed quare mutari ves ut ita intelligamus: Soror Jovis es, tes non vult Juno ? quia hæc mutatio id est, Saturni filia; unde non mirum semper luctuosa. Sic tritum illud, est tantam te iracundiam retinere et aliquando usurpatum ab Tullio, sub pectore. Nam scimus unum' mutare vestem in luctu et tempori- quenque pro generis qualitate in iram bus Reip.' Sic et .solum vertere,' moveri : nobiles enim etsi ad præ. pro ire in exsilium. Græci metabán. sens videntur ignoscere, tamen in Aelv dofta. Plut. in vita Camilli: posterum iram reservant: quod pone ο δε δήμος, γενομένου τούτου, μετέβαλε Junoni videtur objicere. Νam cum την εσθήτα, πράγμα γενόμενον επί συμφο

se concedere diceret, petit tamen, paîs heydnais kal onuoolais : Plebs dein-' quod graviter posset obesse Trojanis. de vestem mutavit ; quod, nisi in gravi. Sic Homerus inducit Calchanta dibus et publicis calamitatibus, fieri non centem de Agamemnone, Regum iræ solet. Eurip. in Helen. ad rem ean ita se habent, ut etiam si ad præsens dem usurpat duo alia verba, videlicet indulgere videantur, stimulos iracunαυταλλάττειν et αμείβειν, Ait enim, die ad futurum reservent: Κρείσσων

γάρ βασιλεύς τε χώσεται ανδρί χέρηϊ significari domiciliam quod adquiriΕίπερ γάρ τε χόλον γε και αυτήμαρ κα tar, ex Suetonio et aliis. Et hæc ταπέψη, 'Αλλά γε και μετόπισθεν έχει est mens Virg. ut Trojani in Italia κότος όφρα τελέσση. Servius.

domicilium habeant. Notanda bic Proles) Duci hanc vocem a porro, proprietas Virg. qui post illud comet olescendo, ut etiam proletarios, ali- misti corpore, adjicit, subsident, quod qui scribant: in his Joann. Passe. etiam verbum ad ouvouolas pertinet. rat. in Propert. Ad sententiam, de Cerda. Principibus retinentissimis irarum, Morem ritusque sacrorum Adjiciam] adducit Serv. Dan. locum Hom. Verum est : nam sacra Matris Deum, Iliad. 1. Et tu poteris Tacitum Ann. Romani Phrygio more coluerunt : 1. v, ubi ait, præpotentes retinere et patrias leges appellatas esse dixit iram in longum. Cerda.

quæ morem sacrorum ritusque conti831 Irarum rolvis sub pectore fluctus] nebant, quod licet in vii. dixerit, Illustrat Jacob. Pontanus ab Lucret. plenius tamen delarat: 'Sermonem qui, · Constitues magnos irarum vol- Ausonii patrium moresque tenebunt.' vere fuctus :' et Livio 1. xxxv. 'In Nihil est enim. sermo patrius Ausogentes jam diu iras eum in pectore niosque' nisi avitus ; quippe cum Auvolvere.' Idem.

sonii antiqui Italiæ populi fnisse re832 Submitte) Pro, demitte. Sed ferantur. Nam “patrium' quod ait, illad maluit Scalig. Taubmann. morem ritusque sacrorum adjiciam,'

833 Do, quod tis] Bene præsenti ipso titulo legis Papyriæ usus est, usos est tempore. Nam promissio quam sciebat de ritu' sacrorum pubduminis pro facto est. Servius. licatam, et quod junxit, ‘faciamque

Remitto] Locutio fortasse sumpta omnes uno ore Latinos :' sic enim dicab arcu, qui remitti dicitur cum op- tæ sunt ‘leges avitæ et patriæ, et positione ad contentionem. Cerda. utramque legem sacrorum complexus

835 Commisti corpore tantum Subsi est : nam ritus est comprobata in addent Teucri] Romanus codex non cor. ministrandis sacrificiis consuetudo, pore, sed sanguine legit: est et ubi quam civitas ex alieno ascivit sibi ; sanguine tanto scriptum sit: sed om. cum receptum est, mos appellatur. pino tantum legendum. In Mediceo Alii ita definiunt, ritum esse, quo saautem et in Porcio commixto cor. crificium uti fiat statutum est : aut pore legitur. Pierius.

institutos religiosus, ceremoniis conCommixti corpore] Ab Græcis, qui secratus ; isque privatus aut publicas omnem in genere ovvovolav, et eam est : publicns ut coriarum, compitopræsertim qua vir cum conjuge rum .... Servius. CUVÉS EUKTAI, vocant uitiv, mixtionem. 837 Uno ore] Uno nomine. Taub. Quin magna est in Virg. proprietas; 840 Nec gens ulla tuos, &c.] Refert nam proprie vir mulieri péyvuotai di- Germ. 'Hpaia hæc, id est, Junonia, citur, non mulier viro. Homerus enim ad templum hujus Deæ, quod in A. Il. vi.de Bellerophonte : "Os M' TOEAE ventino, quæ sacra celebrata magna Dubrati perhuevas our dedovon. Scio Populi Rom. propensione. Proferthæc interdum confundi : Dam Virg. que locum Val. Max. el. 1. c. 8. ex. 3. 1. vii. Mista Deo mulier.' Cerda. Cerda.

836 Subsident) Remanebunt, late 841 Mentem lætata retorsit] Iste bunt, Latinorum scilicet multitudine: quidem hoc dicit, sed constat bello ut, Galeaque ima subsedit Acestes.' Punico secundo exoratam Janonem : Serrius.

tertio vero bello a Scipione sacris Subsident] Notavi alibi hoc verbo quibusdam etiam Romam esse trans

latam. Servius.

apud Inferos Furias. Servius. 843 His actis] Remoto a Turno Uno eodemque tulit partu) Ita dicauxilio. Idem.

tum ab Apollon. wdini uin et ab Calab. 844 Dimittere ab armis) Per trans

quoque penawdiv, uno partu: et Epig. itum, historiæ usus est verbis: nam 1. iv. yaotpi un, uno ventre : notaqui ab exercitu relaxantur, ab armis vit Germ. Sed et contractionem dicuntur dimitti. Sallustius de Ap- illam syllabicam imitatus est Prop. pio, ubi eum Cotta in concione ab iv. 7. • Eosdem habuit secum, quibus exercitu cogit abscedere, dicit se ejus est elata, capillos, eosdem oculos ; opera non usurum, eumque ab armis lateri vestis adusta fuit.' Cerda. dimittit. Idem.

848 Spiris] Notat Lilius lib. de 845 Pestes, cognomine Dire] Pro- Navigiis c. 15. unum tantum Virgili, prie pestes vocantur; diræ vero, um usum hac voce in sermone ser. cognomine. Et dictæ dira, quod pentum, neminem alium. Nam hic non nisi ante iratum Jovem viden serpentum spiris,' et Æneid. II. in tur: ut, “Sævique in limine regis historia Laocoontis, ' spirisque ligant Apparent.' Idem.

ingentibus,' et in Georg. “Squamme846 Tartaream Megæram] Bene us in spiram tractu se colligit an. Tartaream addidit, ut ostendat esse et guis.' Sed non meminit vir doctus térrenam et aëream Megæram. Nam Ovidii, qui de serpente, 'immensum ut etiam in tertio diximus, volunt spiris facientibus orbem.' et de cæperiti quandam potestatem triplicem lesti angue Ruf. Avienus : agmina esse, et in terris et apud superos, cælo Lubrica convolvit, sed spiras sicut est furiarum apud inferos. pendula torquet.' Et de eodem AraIdeo autem dicit has ex Nocte pro- tus, otelon Šúnd owua. Ælian. etigenitas, ut ostendat et latenter oriri, am, dè spáxwi rais Otelpais tous et intolerabilem esse iram Deorum. Vexpoùs ovvanayáv: draco spiris mortuIdem.

os convolvens. Idem. Nox intempesta] Perpetuum noctis 849 Jovis ad solium] De vero Jove, epitheton. Alio modo dicimus intem- et cælesti capio, non de Plutone. pestam, partem noctis significantes. Id enim magis consentaneum VirgiIdem.

liano ductui. Nam tametsi Diræ Nox] Ita I. vi. Alecto dicitur proprie sint ministræ inferni, sed apvirgo sata Nocte:' quem locum vide parere ante Jovem nulla vetat ratio. et inf. “Talis se sata Nocte tulit.' Sic e contrario Mercurio, qui proprie Ab Soph. in Colon. dicuntur Diræ est nuntius cælestium, Pluto utitur filiæ rñis kai okótov, Terra et Tene. apud Claud. Rapt. 1. 1. Sic Parcæ brarum. Hac de re in promptu est et Jovis et Plutonis sunt. Quid, Hesiodus. Euripides in Herc. vúk- quod potuit Virg. bærere in cunabuτος έκγονον λύσσαν" et Iphig. in lis Furiarum ? Harum una apud ΕuTaur. νύχια χθών επικνώσατο φάσματα. rip. in Herc. Εξ ευγενούς μέν πατρός Inde ab eodem in Orest. Furiæ di- &K TE untépos Cléouka, VUKTOS oùpavoù c' cuntur νυκτί προσφερείς" nam videlicet αφ' αίματος: Εr nobili quidem patre proles similis est parenti. Cerda. et matre Nata sum, ex Noctis ac Cæli

847 Uno eodemque tulit partu) Dis- sanguine. Scio aliter ab aliis scribi, positio hæc poëtæ, quæ dicit has et sed fabulosa incerta sunt. Inde apud similes esse Furiis, et cum his esse eundem Furia ipsa statim, falov Mapprocreatas, hoc agit, ut ostendat Tupóuerda, testamur Solem : quod juillam prudentium opinione esse tam ramentum vicinum natali. Cerda. apud Superos, quam in terris, sicut Sævi regis] Epitheton est, accom

modatum ei com sævit: neque enim testis Claud. qui Megæram educit, nt est Juppiter semper sævus. Servius. Ruffinum ad mortem adducat. Cerda.

830 Apparent] Videntur, præsto sunt 852 Territat urbes] Tapátel Tds ad obsequium. Unde etiam apparis abels dixit Aristoph. in Irene : et de tores constat esse nominatos. Idem. Furiis Eurip. in Orest. &poßoiev, a

Apparent] Respicit apparitores terrore. Idem. Romanos, qui ministri publici. Ac 853 Celerem] Ab Eurip. in Orest. proinde apparent erit, ministrant. Furiæ dicuntur &pouddes rentopópoc; Tertull. Apolog. c. 13. (Quo differt celeres alatæ. Idem. ab epulo Jovis silicernium? a simpu Demittit ab æthere] In antiquis omlo obba? ab auruspice pollinctor? nibus exemplaribus, præterito tem. nam et auruspex mortuis apparet,' id pore legitur demisit, in aliquot dimiest, ministrat. Lege ibi Pamelium. sit. Pierius. Cerda.

854 Inque omen Juturnæ occurrere 851 Letum horrificum] Volunt Jo. jussit] Ut Juturnæ omen fraternæ vem non esse mortis auctorem, sed mortis efficeret. Servius. posse mortis genere, vel prodesse, Inque omen Juturnæ occurrere] Præ. vel obesse mortalibus. Servius. clare. Est enim omen, quod veluti

Si quando letum horrificum, &c.] Tria in occursu accidit, et nibil cogitanti numerat, lethum, morbos, bella, cum homini. Synesius enim lib. de in. respectu ad tres Furias. Quamvis somn. ita definit omina : pwval Te, kal enim Juppiter interdum utatur his συγκύρσεις επ' άλλη γενόμεναι : υoces, tribus ministris ad omnia mala indis- et fortuiti occursus facti. Inde vox criminatim, sed peculiariter apud arripio de omine, ut quod subitum. Virgiliąm Tisiphone morbos immit- Cerda. tit, Alecto bella, Megæra lethum. 856 Non secus ac nervo per nubem imDe prima, quæ morbos gignit, extat pulsa sagitta] Sic illa descendit, ut luculentum illud Georg. ill. in ser. solet sagitta descendere. Hinc Stamone pestis : ' Sævit, et in lucem Sty- tius traxit ut diceret de disco jacto, giis emissa tenebris Pallida Tisiphone • Similisqne cadenti Crescit in adver. morbos agit ante, metumque, Inque sos.' Impulsa autem proprie, sicut dies avidum surgens caput altius ef. supra, ‘Incertum qua pulsa manu.' fert.' Ergo propter hanc pestem Servius. illud, 'morbosque Deum Rex moli Non secus] Interponitur parabola, tur.' Alecto bella commovet ; nam qua narratio interrumpatur, ut legenin vii. Juno Virgiliana, initio belli tis tædium excludat. Donatus. Latini: 'Luctificam Alecto Dirarum 857 Armatam) Sibi consentit: nam ab sede sororum, Infernisque ciet alibi, "ferrumque armare veneno :' tenebris, cui tristia bella, Iræque in- et, calamos armare veneno.' Cerda. sidiæque, et crimina noxia cordi.' Parthus] Signate; nam gens hæc Inde ab Statio in vir, hæc Furia di- sagittifera. De Parthis Herodian. citur "belli mater.' Ergo propter I. IV, kal Thy did notw EŬOTOXOV ÈuTELhanc pestem, meritas aut bello ter- plav. Dat videlicet illis peritiam, et ritat urbes.' Restat itaque, ut illud, hanc certissimam in arcubus. Sen. si quando lethum horrificum ;' dica. Epist. xxxvi. “Si in Parthia natus tur propter Megæram, quam educit esset, arcum infans statim tenderet.' ad mortem Turni, non ad bellum : Sed hoc quis ignorat? Idem. nam hoc jam præcessit: non ad mor Felle veneni] Amaritudine veneni, bum, nam nullus in Turno: ergo ad succo noxio: aut certe periphrasti. lethum, quod jamn instat misero Tur- côs dixit venenum. Servius. 00. Hujus quoque rei luculentus est Felle veneni) Locutio Poëtica, pro,

« PreviousContinue »